जानेवारी १५

जानेवारी १५ हा ग्रेगरी दिनदर्शिकेनुसार वर्षातील १५ वा किंवा लीप वर्षात १५ वा दिवस असतो.

ठळक घटना आणि घडामोडी

सोळावे शतक

• १५५९ - पहिल्या एलिझाबेथचा वेस्टमिन्स्टर अ‍ॅबे येथे राज्याभिषेक झाला.

एकोणिसावे शतक

• १८६१ - एलायशा जी. ओटिस या संशोधकाला सुरक्षित उद्‌वाहकाचे (एलिव्हेटर) जगातील पहिले पेटंट मिळाले.
• १८८९ - द कोका कोला कंपनीची 'द पेंबरटन मेडिसिन कंपनी' या नावाने अटलांटा येथे स्थापना झाली.

विसावे शतक

• १९१९ - राजर्षी शाहू महाराजांनी आदेश काढून स्पृश्य-अस्पृश्य विद्यार्थ्यांना एकाच शाळेत शिक्षण देण्याची व्यवस्था केली.
• १९४९ - भारताच्या स्वातंत्र्यानंतर फील्डमार्शल के.एम. करिअप्पा यांनी पहिले भारतीय लष्करप्रमुख म्हणून सूत्रे स्वीकारली. हा दिवस लष्करदिन म्हणून साजरा केला जातो.
• १९७० - मुअम्मर गडाफीने सत्तापालट करून लिबियाचे नेतृत्व हाती घेतले.
• १९७३ - जनरल गोपाळ गुरुनाथ बेवूर भारताचे ९वे लष्करप्रमुख झाले. बेवूर हे पहिले महाराष्ट्रीय लष्करप्रमुख होत.
• १९७५ - अँगोलाला पोर्तुगालपासून स्वातंत्र्याची स्वाक्षरी करणारा अल्व्होर करार झाला (स्वातंत्र्य ११ नोव्हेंबर १९७५ रोजी मिळाले).
• १९९६ - बोरीबंदर (व्हिक्टोरिया टर्मिनस) या स्थानकाचे छत्रपती शिवाजी महाराज टर्मिनस असे पुनर्नामकरण करण्यात आले.
• १९९९ - ज्योत्स्ना भोळे यांना लता मंगेशकर यांच्या हस्ते लता मंगेशकर पुरस्कार प्रदान करण्यात आला.

एकविसावे शतक

• २००१ - जिमी वेल्स आणि लॅरी सँगर यांनी विकिपीडियाची अधिकृतपणे सुरुवात केली.
• २००५ - युरोपीय अंतराळ संस्थेच्या स्मार्ट-१ या चंद्र-उपग्रहाने चंद्राच्या पृष्ठभागावर कॅल्शियम, सिलिकॉन, लोह आणि अन्य मूलद्रव्ये असल्याचा शोध लावला.
• २००९ - उड्डाण करताना पक्ष्यांचा थवा इंजिनांमध्ये घुसल्याने इंजिने निकामी झालेले यू.एस. एअरवेज फ्लाइट १५४९ हे विमान कॅप्टन चेस्ली सुलेनबर्गर यांनी एकही जीवितहानी न होता हडसन नदीवर उतरवले.

जन्म

• १४१२ - जोन ऑफ आर्क, फ्रान्सची राष्ट्रीय नायिका आणि संत.
• १४३२ - अफोन्सो पाचवा, पोर्तुगालचा राजा.
• १४८१ - अशिकागा योशिझुमी, जपानी शोगन.
• १७७९ - रॉबर्ट ग्रँट, मुंबई इलाख्याचे राज्यपाल आणि ग्रँट मेडिकल कॉलेजचे सह-संस्थापक.
• १८५६ - विल्यम स्कॉटन, इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू.
• १८६३ - विल्हेम मार्क्स, जर्मनीचे चान्सेलर.
• १८९७ - झू झिमो, चिनी भाषेतील आधुनिक कवी.
• १९०८ - एडवर्ड टेलर, अमेरिकन सैद्धांतिक भौतिकशास्त्रज्ञ आणि हायड्रोजन बॉम्बचे जनक.
• १९०९ - ज्याँ बुगाटी, इटालियन-फ्रेंच ऑटोमोबाईल डिझायनर आणि अभियंता.
• १९२० - डॉ. आर.सी. हिरेमठ, कन्नड साहित्यिक आणि कर्नाटक विद्यापीठाचे कुलगुरू.
• १९२१ - बाबासाहेब भोसले, महाराष्ट्राचे ९वे मुख्यमंत्री.
• १९२६ - खाशाबा जाधव, कुस्तीतील ऑलिंपिक पदक विजेते पहिले स्वतंत्र भारतीय खेळाडू.
• १९२९ - मार्टिन लुथर किंग, जुनियर, अमेरिकन नागरी हक्क चळवळीचे नेते आणि नोबेल शांतता पुरस्कार विजेते.
• १९१८ - गमाल अब्देल नासर, इजिप्तचे दुसरे राष्ट्राध्यक्ष.
• १९३१ - शरच्चंद्र वासुदेव चिरमुले, मराठी साहित्यिक.
• १९४७ - प्रीतिश नंदी, भारतीय पत्रकार आणि कवी.
• १९५६ - मायावती, भारतीय राजकारणी आणि उत्तर प्रदेशच्या माजी मुख्यमंत्री.
• १९५६ - पॉल पार्कर, इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू.
• १९५८ - बोरिस ताडिक, सर्बियाचे माजी राष्ट्राध्यक्ष.
• १९६७ - रिचर्ड ब्लेकी, इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू.
• १९७५ - ग्रेग लव्हरिज, न्यू झीलंडचा क्रिकेट खेळाडू.
• १९८२ - नील नितीन मुकेश, हिंदी चित्रपट अभिनेता.

मृत्यू

• ६९ - गॅल्बा, रोमन सम्राट.
• १५९५ - मुराद तिसरा, ऑट्टोमन सम्राट.
• १९७१ - दीनानाथ दलाल, महाराष्ट्रातील प्रसिद्ध चित्रकार आणि व्यावसायिक कलाकार.
• १९९४ - हरिलाल उपाध्याय, गुजराती लेखक आणि कवी.
• १९९८ - गुलझारीलाल नंदा, भारताचे माजी कार्यकारी पंतप्रधान आणि स्वातंत्र्यसैनिक.
• २००२ - विठाबाई भाऊ नारायणगावकर, प्रसिद्ध लावणी व तमाशा कलावंत.
• २००६ - जाबीर अल-अहमद अल-जबर अल-साबा, कुवैतचे १३वे अमीर.
• २०१३ - डॉ. शरदचंद्र गोखले, जेष्ठ भारतीय समाजसेवक आणि आंतरराष्ट्रीय विचारवंत.
• २०१४ - नामदेव ढसाळ, प्रसिद्ध मराठी दलित कवी, लेखक आणि दलित पॅंथर्सचे संस्थापक.
• २०२५ - सुदीप पांडे, भोजपुरी चित्रपट अभिनेते आणि बिहार पर्यटनाचे ब्रँड अँम्बेसेडर.

प्रतिवार्षिक पालन

• लष्करदिन - भारत.
• जॉन चिलेम्ब्वे दिन - मलावी.
• हंगुल दिन / कोरियन लिपी दिन - उत्तर कोरिया.

---

बाह्य दुवे

जानेवारी १३ - जानेवारी १४ - जानेवारी १५ - जानेवारी १६ - जानेवारी १७ - (जानेवारी महिना)