चर्चा:प्रसूती

विकिपीडिया, मुक्‍त ज्ञानकोशातून

इतरत्र सापडलेला मजकूर योग्य संपादन करुन या लेखात समाविष्ट करावा.

अभय नातू (चर्चा) ०६:३३, ४ ऑगस्ट २०१७ (IST)


साचा:Infobox medical condition बाळाचा जन्म, ज्याला बाळंतपण आणि प्रसूती असे देखील म्हणतात, तो एक किंवा अनेक बाळांना स्त्रीच्या गर्भाशयातून बाहेर पडण्याद्वारे झालेला गर्भधारणेचा शेवट असतो.[१] 2015 मध्ये जगभरात सुमारे 135 दशलक्ष जन्म झाले होते.[२] सुमारे 15 दशलक्ष बालके, गर्भावस्थेच्या 37 आठवड्यांपूर्वी जन्मली,[३] तर 3 ते 12% बालके |42 आठवड्यांनी ]][[गर्भधारणेच्या मुदतीनंतर जन्मली.[४] जगाच्या विकसित भागात बर्‍याचशा प्रसूती रुग्णालयात होतात,[५][६]तर जगाच्या विकसनशील भागात पारंपारिक सुईणीच्या मदतीने अनेक जन्म घरी होतात.[७]

योनीतून प्रसूती हा बाळाच्या जन्माचा सर्वात सामान्य मार्ग आहे.[८] यामध्ये बाळंतपणाचे तीन टप्पे समाविष्ट आहेत: लहान करणे आणि गर्भाशयाचे मुख उघडणे, खाली सरकणे आणि बाळाचा जन्म आणि नाळ बाहेर ढकलणे.[९] पहिला टप्पा साधारणपणे बारा ते एकोणीस तास टिकतो, दुसरा टप्पा वीस मिनिटे ते दोन तास आणि तिसरा टप्पा पाच ते तीस मिनिटे टिकतो.[१०] पहिला टप्पा ओटीपोटात पेटके येणे किंवा पाठीतील वेदनेसह सुरू होतो जी सुमारे अर्धा मिनिट टिकते आणि दर दहा ते तीस मिनिटांनी घडते.[९] पेटक्यांसारख्या वेदना अजून जोरदार बनतात आणि काळ जाईल तसतशा एकत्र जवळ येतात.[१०] दुसर्‍या टप्प्यादरम्यान आकुंचनासह ढकलणे घडू शकते.[१०] तिसर्‍या टप्प्यात नाळ पकडीत घट्ट करण्यास उशीर करणे याची सर्वसाधारणपणे शिफारस केली आहे.[११] वेदनेसाठी अनेक पद्धती मदत करू शकतात जसे की विश्रांतीची तंत्रे, दु:खशमनकारक, आणि मणक्यातील बधिरतेची इंजेक्शन्स.[१०]

बरीचशी बाळे डोक्याकडून जन्माला येतात; परंतु सुमारे 4% बाळे प्रथम पायाकडून किंवा नितंबाकडून जन्मतात ज्यांना पायाळू म्हणतात.[१०][१२] बाळंतपणादरम्यान स्त्री सर्वसाधारणपणे तिच्या आवडीप्रमाणे खाऊ शकते आणि फिरू शकते, पहिल्या टप्प्यादरम्यान किंवा डोक्याकडून प्रसूतीच्या वेळी ढकलण्याची आणि एनिमाची शिफारस केली जात नाही.[१३] योनीच्या मुखापाशी छेद घेताना, ज्याला एपिसिऑटॉमी असे म्हणतात, हे सामान्य असते आणि ते सर्वसाधारणपणे गरजेचे नसते.[१०] 2012 मध्ये सुमारे 23 दशलक्ष प्रसूती या सिझेरियन सेक्शन म्हटल्या जाणार्‍या शल्यक्रिया कार्यपद्धतीद्वारे झाल्या.[१४] जुळे, बाळाला धोका असल्याची लक्षणे किंवा पायाळू स्थिती असल्यास सिझेरियन सेक्शनची शिफारस केली जाऊ शकते.[१०] प्रसूतीच्या या पद्धतीत बरे होण्यासाठी जास्त कालावधी लागू शकतो.[१०]

गर्भधारणा आणि बाळाच्या जन्मातील गुंतागुंत यामुळे दर वर्षी सुमारे 5,00,000 माता मृत्यू होतात, 7 दशलक्ष स्त्रियांना गंभीर दीर्घकालीन समस्या निर्माण होतात आणि 50 दशलक्ष स्त्रियांच्या आरोग्यावर प्रसूती झाल्यानंतर नकारात्मक परिणाम होतात.[१५] यातील बरेचसे विकसनशील जगात घडतात.[१५] विशिष्ट गुंतागुंतीमध्ये बाळंतपणात अडथळा, प्रसूतीपश्चात रक्तस्त्राव, पूर्व गर्भापस्मार, आणि प्रसूतीपश्चात जंतूसंसर्ग यांचा समावेश होतो.[१५] बाळातील गुंतागुंतीमध्ये जन्माच्या वेळी गुदमरणे याचा समावेश होतो.[१६]

संदर्भ[संपादन]

  1. Martin, Elizabeth. Concise Colour Medical Dictionary (en मजकूर). Oxford University Press. पान क्रमांक 375. आय.एस.बी.एन. 9780199687992. 
  2. "The World Factbook". www.cia.gov. July 11, 2016. 30 July 2016 रोजी पाहिले. 
  3. "Preterm birth Fact sheet N°363". WHO. November 2015. 30 July 2016 रोजी पाहिले. 
  4. Buck, Germaine M.; Platt, Robert W. (2011). Reproductive and perinatal epidemiology. Oxford: Oxford University Press. पान क्रमांक 163. आय.एस.बी.एन. 9780199857746. 
  5. Co-Operation, Organisation for Economic; Development (2009). Doing better for children. Paris: OECD. पान क्रमांक 105. आय.एस.बी.एन. 9789264059344. 
  6. Olsen, O; Clausen, JA (12 September 2012). "Planned hospital birth versus planned home birth.". The Cochrane database of systematic reviews (9): CD000352. पी.एम.आय.डी. 22972043. 
  7. Fossard, Esta de; Bailey, Michael (2016). Communication for Behavior Change: Volume lll: Using Entertainment–Education for Distance Education. SAGE Publications India. आय.एस.बी.एन. 9789351507581. 31 July 2016 रोजी पाहिले. 
  8. Memon, HU; Handa, VL (May 2013). "Vaginal childbirth and pelvic floor disorders.". Women's health (London, England) 9 (3): 265–77; quiz 276–7. पी.एम.आय.डी. 23638782. 
  9. ९.० ९.१ "Birth". The Columbia Electronic Encyclopedia (6 आवृत्ती.). Columbia University Press. 2016. 2016-07-30 from Encyclopedia.com रोजी पाहिले. 
  10. १०.० १०.१ १०.२ १०.३ १०.४ १०.५ १०.६ १०.७ "Pregnancy Labor and Birth". Women's Health. September 27, 2010. 31 July 2016 रोजी पाहिले. 
  11. McDonald, SJ; Middleton, P; Dowswell, T; Morris, PS (11 July 2013). "Effect of timing of umbilical cord clamping of term infants on maternal and neonatal outcomes.". The Cochrane database of systematic reviews (7): CD004074. पी.एम.आय.डी. 23843134. 
  12. Hofmeyr, GJ; Hannah, M; Lawrie, TA (21 July 2015). "Planned caesarean section for term breech delivery.". The Cochrane database of systematic reviews (7): CD000166. पी.एम.आय.डी. 26196961. 
  13. Childbirth: Labour, Delivery and Immediate Postpartum Care (en मजकूर). World Health Organization. 2015. पान क्रमांक Chapter D. आय.एस.बी.एन. 978-92-4-154935-6. 31 July 2016 रोजी पाहिले. 
  14. Molina, G; Weiser, TG; Lipsitz, SR; Esquivel, MM; Uribe-Leitz, T; Azad, T; Shah, N; Semrau, K; Berry, WR; Gawande, AA; Haynes, AB (1 December 2015). "Relationship Between Cesarean Delivery Rate and Maternal and Neonatal Mortality". JAMA 314 (21): 2263–70. डी.ओ.आय.:10.1001/jama.2015.15553. पी.एम.आय.डी. 26624825. 
  15. १५.० १५.१ १५.२ Education material for teachers of midwifery : midwifery education modules (2nd आवृत्ती.). Geneva [Switzerland]: World Health Organisation. 2008. पान क्रमांक 3. आय.एस.बी.एन. 978-92-4-154666-9. 
  16. Martin, Richard J.; Fanaroff, Avroy A.; Walsh, Michele C. Fanaroff and Martin's Neonatal-Perinatal Medicine: Diseases of the Fetus and Infant (en मजकूर). Elsevier Health Sciences. पान क्रमांक 116. आय.एस.बी.एन. 9780323295376.