खिद्रापूर

विकिपीडिया, मुक्‍त ज्ञानकोशातून
Jump to navigation Jump to search

खिद्रापूर हे महाराष्ट्राच्या कोल्हापूर जिल्ह्याच्या शिरोळ तालुक्यातले एक गाव आहे. हे गाव कृष्णा नदीच्या काठावर वसले आहे. ते कोल्हापूरपासून अंदाजे ८० किलोमीटर दूर व नरसोबाच्या वाडीपासून अदाजे २४ किलोमीटरवर आहे. जयसिंगपूर हे येथून जवळचे रेल्वे स्टेशन आहे. खिद्रापूर गावासाठी कुरुंदवाड बस आगरामधून बसगाड्या सुटतात.

खिद्रापूरचे प्राचीन नाव कोप्पम असे असून प्राचीन काळातील ही एक प्रसिद्ध युद्धभूमी असल्याचे संदर्भ आढळतात.[१]

खिद्रापूरचा कोप्पेश्वर महादेव :

कृष्णेच्या काठी असलेले खिद्रापूर येथील कोप्पेश्वर महादेवाचे मंदिर मुद्दाम वेळ काढून पाहण्याजोगे आहे. कोल्हापूरपासून ६० कि.मी. वर असलेले इतके सुंदर आणि शिल्पसमृद्ध मंदिर पश्चिम महाराष्ट्रामध्ये क्वचितच पाहायला मिळते. शिलाहार राजवटीमधील स्थापत्याचे हे अत्यंत देखणे उदाहरण आहे. शिलाहारांचे स्थापत्य हे उत्तर चालुक्य आणि होयसळ स्थापत्याशी मिळतेजुळते आहे. कोल्हापूरचे महालक्ष्मी मंदिर आणि खिद्रापूरचे कोपेश्वर महादेव मंदिर ही त्याची अत्यंत सुंदर उदाहरणे होत. या मंदिराला असलेला स्वर्गमंडप ही केवळ एकमेवाद्वितीय रचना म्हणावी लागेल. १३ फूट व्यासाचा स्वर्गमंडप, त्याच मापाची त्याखालची रंगशिळा आणि मंदिरावर असलेल्या विविध देवदेवता, सुरसुंदरी, अष्टदिक्पाल यांच्या मूर्ती, गजधर या सर्व गोष्टी डोळे भरून पाहायलाच हव्यात. शिल्पजडित विविध खांब, गवाक्ष या आणि इतर गोष्टी तिथे जाऊनच पाहायला हव्यात. त्याचे शब्दात वर्णन केवळ अशक्य आहे. इतकी सुंदर कलाकृती मात्र बऱ्याचअंशी दुर्लक्षित आहे. याच मंदिरापासून जेमतेम २०० फुटावर अगदी याच शैलीमधील जैन मंदिर आहे. मंदिर स्थापत्य शैली आणि मंदिरावरील मूर्ती अगदी एकाच शिलाहार काळात केल्याचे जाणवते. [२] [३]

बाह्य दुवे[संपादन]

  • "खिद्रापूर" (PDF). १३ जानेवारी, इ.स. २०१२ रोजी पाहिले. |अ‍ॅक्सेसदिनांक= मधील दिनांक मूल्ये तपासा (सहाय्य)


Wiki letter w.svg
कृपया स्वत:च्या शब्दात परिच्छेद लेखन करून या लेखाचा / विभागाचा विस्तार करण्यास मदत करा.
अधिक माहितीसाठी या लेखाचे चर्चा पान, विस्तार कसा करावा? किंवा इतर विस्तार विनंत्या पाहा.

संदर्भ[संपादन]

  1. ^ Mirashi, Vasudev Vishnu (1954). Sãśodhanamuktāvali. Madhyapradeśa Sãśodhana Maṇḍaḷa.
  2. ^ Tetvilkar, Sadashiv (2018-01-25). Hero Stones of Maharashtra (इंग्रजी भाषेत). BRONATO.com.
  3. ^ Kanhere, Gopal Krishna; Centre, Maharashtra Information (1989). The temples of Maharashtra (इंग्रजी भाषेत). Maharashtra Information Centre (Directorate-General of Information and Public Relations, Bombay), Govt. of Maharashtra.