कॅटेरिना बिलोकुर
Ukrainian painter (1900-1961) | |||||
| माध्यमे अपभारण करा | |||||
| स्थानिक भाषेतील नाव |
| ||||
|---|---|---|---|---|---|
| जन्म तारीख | नोव्हेंबर २५, इ.स. १९०० (in Julian calendar) Bohdanivka (रशियन साम्राज्य, Poltava Governorate) | ||||
| मृत्यू तारीख | जून १०, इ.स. १९६१ Yahotyn (क्यीव ओब्लास्त, सोव्हिएत संघ) | ||||
| चिरविश्रांतीस्थान |
| ||||
| नागरिकत्व |
| ||||
| व्यवसाय |
| ||||
| राजकीय पक्षाचा सभासद | |||||
| पुरस्कार |
| ||||
| |||||
कॅटेरिना वासिलिव्हना बिलोकुर (७ डिसेंबर (२४ नोव्हेंबर) १९०० – ९ जून १९६१)[१] या पोल्टावा गव्हर्नरेटमध्ये जन्मलेल्या एक युक्रेनियन लोककलाकार, चित्रकार आणि कवयित्री होत्या. सुरुवातीला फारशी चांगली कामगिरी न केल्यानंतर, १९३० च्या दशकाच्या उत्तरार्धात आणि १९४० च्या दशकात निसर्गावरील त्यांच्या आवडीमुळे त्यांची कामे ओळखली जाऊ लागली. युक्रेनियन स्त्रियांच्या शेतकरी जीवनाच्या चित्रणासाठी त्यांची चित्रे प्रसिद्ध झाली आहेत.[२] सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे, कॅनव्हासवर तेलाच्या रंगात रंगवलेल्या बिलोकुर यांच्या फुलांच्या चित्रांमुळे त्यांना सर्वसाधारण ओळख मिळाली, समीक्षकांनी नमूद केले की जणू, ती "फुलांचे आत्मे बघू शकते."[३]
१९५१ मध्ये बिलोकुर यांना युक्रेनच्या 'पीपल्स आर्टिस्ट' म्हणून गौरविण्यात आले. अनेक स्रोतांनुसार एक लोकप्रिय आख्यायिका आहे की पाब्लो पिकासो यांनी पॅरिसमध्ये बिलोकुर यांचे काम पाहिले आणि टिप्पणी केली, "[जर] आपल्याकडे या पातळीची कलाकार असती, तर आपण संपूर्ण जगाला तिच्याबद्दल बोलायला लावले असते."[४][३][५]
बिलोकुरचा जन्म २४ नोव्हेंबर (७ डिसेंबर), १९०० रोजी बोहदानिव्हका या गावात झाला होता. वयाच्या सहाव्या किंवा सातव्या वर्षी बिलोकूर वाचायला शिकली. बूट आणि कपड्यांवरील खर्च वाचवण्यासाठी तिच्या कुटुंबीयांनी तिला शाळेत न पाठवण्याचा निर्णय घेतला. तिने लहानपणापासूनच चित्रकला सुरू केली, पण तिच्या आई-वडिलांना हा छंद आवडत नसे आणि ते तिला तसे करू देत नसत. बिलोकूर जुने कपडे आणि कोळसा वापरून गुपचूप चित्रकला करत राहिली.
एका मुलाखतीमध्ये त्यांनी सांगीतले की त्यांनी त्यांच्या आईकडून एकदा पांढऱ्या कॅनव्हासचा एक तुकडा घेतला आणि कोळशाचा एक तुकडा घेतला. त्यांनी एका बाजूला काहीतरी काढते, मग त्याचा आनंद घेते दुसऱ्या बाजूला काहीतरी काढते. एकदा त्यांनी जे पाहिले नाही असे काहीतरी काढले, जे त्यांनी कल्पना केलेले काही पक्षी होते. त्या जे काही तयार करू शकले त्यामुळे त्यांना खूप आनंद झाला. तेव्हाच त्यांच्या आई-वडिलांनी त्यांना पकडले. त्यांनी चित्र फाडून टाकले आणि जाळून दिले. "तू वेडी झाली आहेस का? तू काय करत आहेस? जर इतर लोकांनी तुला हे करताना पाहिले तर काय होईल? यानंतर कोणता सैतान तुझ्याशी लग्न करायला तयार होईल!.." असे तिचे पालक बोलले. त्या पुढे बोलल्या, "मला निसर्गाचा राग येतो, तो माझ्याशी क्रूरपणे वागला, त्याने मला पवित्र चित्रकलेचे हे प्रचंड प्रेम दिले आणि मग माझ्या प्रतिभेच्या पूर्ण क्षमतेने हे अद्भुत कार्य निर्माण करण्याची संधी हिरावून घेतली!" [६]
ती तिच्या शेजारीण आणि दूरच्या नातेवाईक, निकिता टोनकोनोग यांनी आयोजित केलेल्या स्थानिक नाट्य क्लबसाठी सजावटीची चित्रे काढायची. नंतर, बिलोकूर याच नाट्यगृहाच्या रंगमंचावर अभिनय सादर करायची.
१९२२ ते १९२३ च्या दरम्यान, बिलोकूरला मिरहोरॉड येथील कलात्मक सिरॅमिक्सच्या व्यावसायिक शाळेबद्दल समजले. तिने स्वतःची दोन रेखाचित्रे निवडली आणि ती मिरहोरॉडला गेली: एक चित्राची प्रतिकृती होती आणि दुसरे तिच्या आजोबांच्या घराचे रेखाचित्र होते; ही दोन्ही रेखाचित्रे तिने खास या प्रसंगासाठी विकत घेतलेल्या कागदावर काढली होती. पण तिचे कोणतेही औपचारिक शिक्षण झाले नसल्यामुळे तिला शाळेत प्रवेश मिळाला नाही व ती घरी परतली.
चित्र काढण्याची इच्छा तिच्या मनात कायम होती. पुढे, तिने कलिता नावाच्या दोन विवाहित शिक्षकांनी आयोजित केलेल्या नाट्यवर्गात जायला सुरुवात केली.
तिच्या आईवडिलांनी तिला नाटकांमध्ये भाग घेण्यास परवानगी दिली, पण अट अशी होती की तिच्या अभिनयामुळे तिच्या घरकामात अडथळा येऊ नये. १९२८ मध्ये, बिलोकूरने क्यीवमधील एका नाट्यशाळेबद्दल ऐकले आणि तिथे आपले नशीब आजमावण्याचे ठरवले. पण पुन्हा एकदा, पूर्वशिक्षणाच्या अभावामुळे तिला नाकारण्यात आले.
१९३४ च्या शरद ऋतूमध्ये, तिने चुमगाक नदीत बुडून आत्महत्येचा प्रयत्न केला आणि थंडीमुळे तिच्या पायांना इजा झाली. आत्महत्येच्या प्रयत्नानंतर, तिच्या वडिलांनी अखेरीस तिला चित्रकला करण्याची परवानगी दिली.[३]
सर्जनशील काळ
[संपादन]
१९४० च्या वसंत ऋतूमध्ये, बिलोकूरने रेडिओवर ओक्साना पेट्रुसेन्को यांनी गायलेले गाणे ऐकले. त्या गाण्याने बिलोकूर इतकी प्रभावित झाली की तिने त्या गायिकेला एक पत्र लिहिले, ज्यासोबत कॅनव्हासच्या तुकड्यावर काढलेले व्हायबर्नमचे चित्र जोडले होते. त्या चित्राने खूप प्रभावित झालेल्या त्या गायिकेने, तिचे मित्र वासिल कासियान आणि पावलो टायचिना यांच्याशी सल्लामसलत केल्यानंतर, लोककला केंद्राशी संपर्क साधला. लवकरच, पोल्टावा येथे एक आदेश आला - बोहदानिव्हका गावात जाऊन बिलोकूरला शोधावे आणि तिच्या कलाकृतींबद्दल चौकशी करावी. [७]
व्होलोडिमिर खित्को, जे त्यावेळी प्रादेशिक लोककला गृहाच्या कलात्मक आणि कार्यपद्धती परिषदेचे प्रमुख होते, ते बोहदानिव्हकाला भेट देण्यासाठी आले. त्यांनी पोल्टावामध्ये कॅटेरिना बिलोकुर यांची अनेक चित्रे कलाकार मात्वेई डोंत्सोव्ह यांना दाखवली. १९४० मध्ये पोल्टावा येथील लोककला गृहात बिलोकुर यांच्या ११ चित्रांचे प्रदर्शन सुरू झाले. हे प्रदर्शन प्रचंड यशस्वी झाले आणि त्यांना मॉस्कोच्या सहलीचे बक्षीस मिळाले. खित्को यांच्यासोबत त्यांनी ट्रेत्याकोव्ह गॅलरी आणि पुश्किन संग्रहालयाला भेट दिली.
बिलोकुर यांना एक लोककलाकार म्हणून लवकरच ओळख मिळाली, ज्यांच्याबद्दल कम्युनिस्ट पक्षाच्या नेत्यांना वाटले की ते "समाजवादी वास्तववाद" टिपतात, परंतु बिलोकुर यांचे कार्य युक्रेनियन ग्रामीण भागाची ओळख जपण्यासाठी ओळखले जाते. १९४४ मध्ये, युक्रेनियन लोकसजावट कलांच्या राज्य संग्रहालयाचे संचालक, वासिल नहाई यांनी बोहदानिव्हकाला भेट दिली आणि बिलोकुर यांच्याकडून अनेक चित्रे मिळवली. या खरेदीमुळे युक्रेनियन लोकसजावट कलांच्या संग्रहालयात बिलोकुर यांच्या कलाकृतींचा सर्वोत्तम संग्रह आहे.[७] १९४७ मध्ये बिलोकुर यांना स्टॅलिन यांचे चित्र काढण्याची संधी देण्यात आली, परंतु त्यांनी ती नाकारली.[३]
१९४९ मध्ये, बिलोकुर युक्रेनच्या कलाकार संघाच्या सदस्य झाल्या. १९५० च्या दशकात त्यांचे अद्वितीय जलरंग तंत्र विकसित केले.
१९५६ मध्ये, बिलोकुर यांना युक्रेनियन एस.एस.आर.च्या "जनतेची कलाकार" ही पदवी मिळाली.[८] त्यानंतरच्या वर्षांमध्ये, बिलोकुर यांच्या कलाकृती पोल्टावा, क्यीव, मॉस्को आणि इतर शहरांमधील प्रदर्शनांमध्ये नियमितपणे प्रदर्शित केल्या गेल्या. बिलोकुर यांना प्रवासासाठी कधीही पासपोर्ट देण्यात आला नाही. त्यांच्या मित्रांनी कम्युनिस्ट पक्षाच्या नेत्यांकडे त्यांना क्यीवला जाण्याची परवानगी द्यावी यासाठी याचिका केली, परंतु हे प्रयत्न नाकारण्यात आले. [३]
अंतिम वर्षे
[संपादन]

१९४८ मध्ये, तिचे वडील वासिली बिलोकुर यांचे निधन झाले. कॅथेरिना काही काळ तिच्या आजारी आईसोबत राहिली, आणि नंतर तिचा भाऊ ग्रिगोरी, त्याच्या पत्नी आणि पाच मुलांसह त्यांच्यासोबत राहायला आला. १९६१ च्या वसंत ऋतूमध्ये, तिच्या आईला पोटात आणि पायांमध्ये तीव्र वेदना होऊ लागल्या. घरगुती उपायांनी काही उपयोग झाला नाही आणि गावातील औषधालयात आवश्यक औषधे उपलब्ध नव्हती. १९६१ च्या जून महिन्याच्या सुरुवातीला, तिच्या ९४ वर्षीय आईचे निधन झाले. त्याच वर्षी, बिलोकुर यांना यागोटिन्स्की प्रादेशिक रुग्णालयात दाखल करण्यात आले. १० जून रोजी, त्यांच्यावर एक शस्त्रक्रिया करण्यात आली, जी यशस्वी झाली नाही आणि त्याच दिवशी बिलोकुर यांचे निधन झाले. त्यांना त्यांच्या मूळ गावी बोगदानिव्हका येथे दफन करण्यात आले. त्यांच्या समाधीवरील शिलालेखाचे शिल्पकार इव्हान गोन्चार नावाचे शिल्पकार आहेत.
७ डिसेंबर २०२० रोजी, गुगलने आपल्या संकेतस्थळावर गुगल डूडलद्वारे तिचा १२० वा वाढदिवस साजरा केला.[९] नोव्हेंबर २०२४ मध्ये, बुध ग्रहावरील एका विवराला तिच्या सन्मानार्थ नाव देण्यात आले.[१०]
संदर्भ
[संपादन]- ↑ "Kateryna Bilokur: Biographical sketch – Ukrainian Art Library". en.uartlib.org (इंग्रजी भाषेत). 22 January 2015. 21 October 2017 रोजी पाहिले.
- ↑ Hryshchenko, O. V. (2019). "ART-TECHNOLOGY OF KATERYNA BILOKUR: WRITING TO REMEMBER (ON THE MATERIAL OF THE NOVEL V. YAVORIVSKY "SELF-PORTRAIT FROM IMAGINATION")". Lviv Philological Journal. 5: 42–47. doi:10.32447/2663-340x-2019-5-7. ISSN 2663-340X.
- 1 2 3 4 5 Штогрін (Shtohrin), Ірина (Iryna) (11 June 2021). ""Була, щоб залишитися у квітах": до дня пам'яті Катерини Білокур". Радіо Свобода (युक्रेनियन भाषेत). 16 January 2025 रोजी पाहिले.
- ↑ "Буйна". Club-tourist (इंग्रजी भाषेत). 7 December 2019 रोजी पाहिले.
- ↑ "All Books Reviewed by the Palimpsest Editorial Collective". Palimpsest: A Journal on Women, Gender, and the Black International. 5 (1): 89–90. 2016. doi:10.1353/pal.2016.0005. ISSN 2165-1612.
- ↑ "Украинская Библия - Matthew 7". godrules.net.
- 1 2 Bondar, Andriy (25 November 2024). "Kateryna Bilokur, the Genial Self-Taught Painter Who Loved Flowers More Than Life". Kyiv Post. 16 January 2025 रोजी पाहिले.
- ↑ Levytska, Oksana (10 June 2023). "Автопортрет на тлі жорстокої доби: Катерина Білокур в епістолярному, спогадовому та мистецькому дискурсах". Studia Polsko-Ukraińskie (10): 165–181. doi:10.31338/2451-2958spu.10.12. ISSN 2451-2958.
- ↑ "Kateryna Bilokur's 120th Birthday". 7 December 2020.
- ↑ "Bilokur". Gazetteer of Planetary Nomenclature. IAU/USGS/NASA. 6 December 2024 रोजी पाहिले.
बाह्य दुवे
[संपादन]- कॅटेरिना बिलोकुर - ५४ कलाकृती - चित्रकला - विकीआर्टवरील तिची चित्रे
- युक्रेन प्रवेशद्वार
- Ukrkolo.com वर कॅटरिना बिलोकूर