ओझोन

विकिपीडिया, मुक्‍त ज्ञानकोशातून
Jump to navigation Jump to search
ओझोन
Skeletal formula of ozone with partial charges shown
Ball and stick model of ozone Spacefill model of ozone
Electrostatic potential map of ozone
अभिज्ञापके
सीएएस क्रमांक 10028-15-6 ☑Y
पबकेम (PubChem) 24823 ☑Y
केमस्पायडर (ChemSpider) 23208 ☑Y
युएनआयआय 66H7ZZK23N ☑Y
ईसी (EC) क्रमांक 233–069–2
एमईएसएच (MeSH) Ozone
सीएचईबीआय (ChEBI) CHEBI:25812 ☑Y
आरटीईसीएस (RTECS) क्रमांक RS8225000
Gmelin संदर्भ
1101
जीएमओएल त्रिमितीय चित्रे चित्र १
चित्र २
चित्र ३
गुणधर्म
रेणुसूत्र O3
रेणुवस्तुमान ४८.०० g mol−1
स्वरुप फिकट निळा वायू
घनता २.१४४ मिलिग्रॅम प्रतिघनसेमी (०° से. तापमानास)
गोठणबिंदू −१९२.२ °से; −३१३.९ °फॅ; ८१.० के
उत्कलनबिंदू −११२ °से; −१७० °फॅ; १६१ के
विद्राव्यता (पाण्यामध्ये) १.०५ ग्रॅम प्रतिलिटर (०° से. तापमानास)
विद्राव्यता कार्बन टेट्राक्लोराइडसल्फ्युरिक आम्ल यांत अत्यंत विद्राव्य
१.२२२६ (द्रव)
संरचना
अवकाशीय गट C2v
सुसूत्रता भूमिती
द्विकोनीय
रेणूचा आकार द्विपृष्ठीय
कक्षीय संकरण sp2 (O1 साठी)
द्विध्रुवीय क्षण ०.५३ डीबाय
उष्णतारसायनशास्त्र
सामान्य रेण्वीय
एन्ट्रॉपी (So298)
२३८.९२ ज्यूल प्रति केल्विन मोल
निर्मितीची सामान्य
उष्माक्षमता
fHo298)
१४२.६७ किलोज्यूल प्रतिमोल
धोका
ईयू वर्गीकरण साचा:Hazchem O साचा:Hazchem Xi
NFPA 704
संबंधित संयुगे
संबंधित संयुगे सल्फर डायॉक्साइड
ट्रायसल्फर
डायसल्फर मोनॉक्साइड
चक्रीय ओझोन
रसायनांची माहिती ही, काही विशेष नोंद केली नसल्यास, त्यांच्या सामान्य स्थितीतील आहे. (तापमान २५ °से. किंवा ७७ °फॅ. व दाब १०० किलोपास्कल)
 ☑Y (verify) (what is: ☑Y/N?)
Infobox references


Wiki letter w.svg
कृपया स्वत:च्या शब्दात परिच्छेद लेखन करून या लेखाचा / विभागाचा विस्तार करण्यास मदत करा.
अधिक माहितीसाठी या लेखाचे चर्चा पान, विस्तार कसा करावा? किंवा इतर विस्तार विनंत्या पाहा.
विकिपीडियाचा दर्जा राखण्यासाठी या लेखास किंवा विभागास विकिकरणाची गरज आहे.
उपयुक्त विकिदुवे देऊन या लेखाचे विकिकरण करण्यास कृपया मदत करा.

ओझोन हा वायु मुळात प्राणवायुचा संयुग आहे. ओझोन हा प्राणवायुच्या ३ अणूं पासून बनलेला असून त्याचे रेणुसुत्र O3 असे आहे. शास्त्रीय द्रुष्टीने ओझोनचा थर हा पृथ्वीपासून १६ ते २३ किलोमीटरच्या पट्ट्यात आढळतो. ओझोन हा सूर्यापासून येणाऱ्या अतिनील किरणांपासून पृथ्वीवरील सजीवसृष्टीचा बचाव करतो.

पदार्थवैज्ञानिक बाह्य गुण[संपादन]

ओझोन हा फिकट निळ्या रंगाचा वायु असून,पाण्यात किंचीत विरघळतो.कार्बन टेट्राक्लोराईड वा तत्सम अध्वृवीय द्रावक यात जास्त विरघळुन एक निळे द्रावण तयार करतो.-११२ तापमानावर त्याचे एक गडद निळ्या तरलात रुपांतर होते. या तरलास त्याच्या उत्कलन बिंदूपर्यंत गरम करणे धोक्याचे आहे,कारण वायुरुप व तरल ओझोन मिळुन स्फोट होउ शकतो.-१९३तापमानावर,त्याचे रुपांतर एका जांभळसर-काळसर पदार्थात होते.[१] बहुतेक लोकं ०.०१ पी.पी.एम. इतक्या प्रमाणात असलेला ओझोन वायु ओळखु शकतात कारण त्यास असलेला क्लोरीन सदृष्य तिव्र वास हा होय.त्याच्या ०.१ ते १ पी.पी.एम. एवढ्या हवेतील तिव्रतेने डोकेदुखी,डोळ्यांची जळजळ व श्वसनसंस्थेची जळजळ इत्यादी विकार उदभवु शकतात..[२]

कमी पातळीच्या असण्यानेसुद्धा, प्लॅस्टिक,फुप्फुस इत्यादिंवर त्याचा विपरीत परीणाम होतो. ओझोन हा वायु, चुंबकिय क्षेत्रास विरोध करणारा आहे.एकदा ते क्षेत्र तयार झाल्यावर, तो अशा क्षेत्राची ताकद कमी करतो.

हे सुद्धा पहा[संपादन]

ओझोनचा पट्टा

संदर्भ[संपादन]

[१]

[२]

  1. १.० १.१ "Oxygen". WebElements. 2006-09-23 रोजी पाहिले. 
  2. २.० २.१ Chemistry: The Central Science (9th आवृत्ती.). Pearson Education. 1977. pp. 882–883. आय.एस.बी.एन. 0-13-066997-0.