इव्हान मार्चुक
.jpg)
| लिंग | पुरूष  |
|---|---|
| नागरिकत्व | Second Polish Republic, सोव्हियेत संघ, युक्रेन |
| स्थानिक भाषेतील नाव | Іван Марчук |
| दिलेले नाव | Іван |
| आडनाव | Марчук |
| जन्म तारीख | १२ मे 1936 |
| जन्मस्थान | Moskalivka |
| अपत्य | Bohdana Pivnenko |
| बोलण्याची वा लेखनाची भाषा | युक्रेनियन भाषा |
| व्यवसाय | चित्रकार |
| कार्यक्षेत्र | चित्रकार |
| शिक्षण घेतलेली संस्था | Ivan Trush Lviv State College of Decorative and Applied Arts, Lviv National Academy of Arts |
| Has works in the collection | National Museum Тaras Shevchenko |
| अधिकृत संकेतस्थळ | https://ivan-marchuk.com/ |
| Copyright status as a creator | works protected by copyrights |
इव्हान स्टेपानोविच मार्चुक (जन्म १२ मे १९३६) हे एक समकालीन युक्रेनियन चित्रकार, प्लिओन्टानिझम तंत्राचे संस्थापक, युक्रेनचे सन्मानित कलाकार, शेवचेन्को राष्ट्रीय पुरस्काराचे विजेते, युक्रेनच्या राष्ट्रीय कला अकादमीचे मानद शिक्षणतज्ञ,[१] तेर्नोपिल आणि क्यीवचे मानद नागरिक आहेत.
बालपण आणि शिक्षण
[संपादन]इव्हान मार्चुक यांचा जन्म एका विणकरांच्या कुटुंबात झाला. कुटुंबाचा उदरनिर्वाह चालवण्यासाठी मार्चुक अनेकदा वडिलांना कामात मदत करत असत. त्यांनी लहानपणीच चित्रकला सुरू केली. रंग, पेस्टल, जलरंग, कागद यांसारख्या कला साहित्याची कमतरता असूनही, मार्चुक यांनी फुले, गवताची पाती आणि फळे यांमधील नैसर्गिक रंगांचा वापर करून कलाकृती तयार केल्या. सात वर्षांच्या शालेय शिक्षणानंतर, त्यांनी इव्हान ट्रुश लविव्ह स्कूल ऑफ अप्लाइड आर्ट्सच्या सजावटीच्या चित्रकला विभागात प्रवेश घेतला, जिथे त्यांनी १९५१ ते १९५६ पर्यंत शिक्षण घेतले. त्यांच्या आई-वडिलांची इच्छा होती की त्यांनी सर्जन किंवा जीवशास्त्रज्ञ व्हावे. पण त्यांच्यातील स्पष्ट प्रतिभा आणि स्वप्नांच्या आड येण्याचे धाडस त्यांना झाले नाही. त्यांनी आपल्या शिक्षणाचा हा काळ परिवर्तनात्मक असल्याचे वर्णन केले आणि त्या पुरोगामी शिक्षकांना आदरांजली वाहिली, ज्यांनी त्यांना समाजवादी वास्तववादाच्या वैचारिक सुरक्षित चौकटीच्या पलीकडे जाऊन शोध घेण्यास प्रेरित केले.[२] १९५९ मध्ये तो त्याच्या शिक्षकांपैकी एक असलेल्या कार्ल झ्विरिन्स्की यांच्या नेतृत्वाखालील एका भूमिगत गटात सामील झाला, ज्यांनी त्या गटाच्या सदस्यांना अनधिकृत कला, इतिहास, संगीत, साहित्य आणि धर्माची ओळख करून दिली.[३] सोव्हिएत सैन्यात सेवा केल्यानंतर, त्याने लविव्ह इन्स्टिट्यूट ऑफ अप्लाईड आर्ट्सच्या सिरॅमिक्स विभागात आपले शिक्षण सुरू ठेवले आणि १९६५ मध्ये पदवी प्राप्त केली. पैसे कमावण्यासाठी, त्याने कारखाने, क्लब आणि थिएटर्ससाठी पोस्टर्स आणि फलक बनवणाऱ्या एका संस्थेसाठीही काम केले. नंतर त्याने क्यीवमध्ये काम केले. १९६५ ते १९६८ पर्यंत त्याने युक्रेनच्या नॅशनल ॲकॅडमी ऑफ सायन्सेसच्या इन्स्टिट्यूट ऑफ सुपरहार्ड मटेरियल्समध्ये काम केले. तथापि, कमी पगार आणि सामुदायिक अपार्टमेंटमधील निवासामुळे राजधानीतील जीवन त्याच्यासाठी कठीण झाले होते. आपल्या उत्पन्नात भर घालण्यासाठी, त्याने "रानोक" वृत्तपत्राकडून एक लहान रेखाचित्र आणि मुखपृष्ठ डिझाइनची ऑर्डर पूर्ण केली. १९६८ मध्ये, मार्चुकने आपली पहिली कलाकृती ३० कार्बोव्हानेट्सला युरी श्चेरबाक यांना विकली. १९६८ ते १९८४ पर्यंत क्यीव येथील स्मारक आणि सजावटी कला कारखान्यात त्यांनी सोव्हिएत प्रकाशनांसाठी चित्रे काढली.[३] फावल्या वेळेत, मार्चुक यांनी आपल्या कलेत स्वतःला झोकून दिले, इंकिंग आणि टेम्पेरा यांसारख्या विविध प्रकारांचे प्रयोग केले आणि आपली कला परदेशात पोहोचवण्याचे मार्ग शोधले.[३]
व्यावसायिक काम आणि छळ
[संपादन]त्याच्या आयुष्याच्या याच टप्प्यावर केजीबीने त्याच्या रूढिवादी नसलेल्या विचारांमुळे त्याला त्रास देण्यास सुरुवात केली, आणि १९७० च्या दशकात त्यांच्या दमनकारी कारवाया शिगेला पोहोचल्या.[३] सोव्हिएत अधिकाऱ्यांनी मार्चुकने वापरलेल्या गडद रंगांवर विशेष आक्षेप घेतला, जे त्यांना समाजवादी वास्तववादाच्या वैशिष्ट्यपूर्ण तेजस्वी चित्रणात अयोग्य वाटले.[४] समाजवादी वास्तववादापासून विचलित झाल्याच्या आरोपांव्यतिरिक्त, केजीबीला मार्चुकवर युक्रेनियन राष्ट्रवादी सहानुभूतीचा संशय होता; कारण तो लिव्हिवचा होता, युक्रेनियन भाषा बोलत होता आणि युक्रेनियन व्यक्तींची चित्रे काढत होता.[२] यूएसएसआरच्या कलाकारांच्या संघाने त्याला आपल्यात सामील करून घेण्यास नकार दिल्यामुळे, तो प्रदर्शनांमध्ये भाग घेऊ शकला नाही आणि आपली कलाकृती विकू शकला नाही.[२] १९८० मध्येच मार्चुकचे पहिले प्रदर्शन क्यीवमध्ये भरले, ज्याला लेखक पावलो झाहरेबेलनी आणि दिमित्रो पावलिचको यांनी प्रायोजित केले होते.[२] १९८४ मध्ये, मार्चुक यांना क्यीव येथील स्मारक आणि सजावटीच्या कला कारखान्यातून काढून टाकण्यात आले. राष्ट्रीय ग्रंथालयातील कला विभागात आणि इतर संस्थांमध्ये आयोजित केलेल्या वैयक्तिक प्रदर्शनांमध्ये ते काही कलाकृती विकू शकले असले तरी, कला दालनांमध्ये प्रवेश नसल्यामुळे त्यांच्या संधी मोठ्या प्रमाणात मर्यादित झाल्या.[५]
१९८५ मध्ये जेव्हा मिखाईल गोर्बाचेव्ह महासचिव झाले, तेव्हा केजीबीने मार्चुक यांना त्रास देणे थांबवले. त्यानंतर, त्यांच्या स्थलांतरित होण्याच्या आशा वाढल्या. १९८८ मध्ये, त्यांना चेकोस्लोव्हाकियाला भेट देण्याची संधी मिळाली, जिथे त्यांनी तेथील कला समुदायावर छाप पाडली.[४] १९८९ मध्ये, त्यांचे युक्रेनियन-ऑस्ट्रेलियन कलाकार मित्र पीटर क्रावचेन्को यांच्या प्रयत्नांमुळे, त्यांना ऑस्ट्रेलियाला भेट देण्यासाठी व्हिसा मिळाला, जिथे त्यांची कामे युक्रेनियन आर्टिस्ट्स सोसायटी ऑफ ऑस्ट्रेलिया तसेच सिडनीमधील व्यावसायिक गॅलरींनी प्रदर्शित केली.[६] नंतर त्यांनी कॅनडाला प्रवास केला. ते परदेशात असताना, यूएसएसआरच्या आर्टिस्ट्स युनियनने अखेरीस त्यांना सदस्यत्व दिले, त्यांना सूचित न करताच. १९९० मध्ये, त्यांच्या मायदेशातील पहिले अधिकृत प्रदर्शन क्यीव येथील युक्रेनियन ललित कलांच्या राज्य कला संग्रहालयात (आताचे युक्रेनचे राष्ट्रीय कला संग्रहालय ) आयोजित करण्यात आले. सोव्हिएत युनियनमध्ये महत्त्व न मिळाल्याने, मार्चुक यांना नव्याने स्वतंत्र झालेल्या युक्रेनमध्ये चांगला प्रतिसाद मिळाला आणि १९९७ मध्ये त्यांना प्रतिष्ठित शेवचेन्को राष्ट्रीय पुरस्कार मिळाला.
मोठ्या प्रमाणावर रशियन आक्रमण सुरू झाल्यानंतर, त्याला व्हियेना येथे स्थलांतर करण्यास भाग पडले, जिथे त्याने २०२२ ते २०२५ दरम्यान सुमारे २०० कलाकृती तयार केल्या आणि ऑस्ट्रियन राजधानीत कलाकाराच्या कामांची मोठी प्रदर्शने आयोजित केली गेली.[७][८][९] २ मे २०२५ रोजी, व्हियेनामध्ये "टेल मी द ट्रुथ" हे प्रदर्शन सुरू झाले, ज्यामध्ये कलाकाराची ४५० हून अधिक चित्रे प्रदर्शित करण्यात आली होती. "द पाथ्स ऑफ इव्हान मार्चुक" ही आंतरराष्ट्रीय मुलांची चित्रकला स्पर्धा देखील सुरू करण्यात आली.[१०] प्रदर्शनाच्या उद्घाटनापूर्वी, इव्हान मार्चुकचा "व्हॉइस ऑफ माय सोल" हा पाच खंडांचा अल्बम-कॅटलॉग सादर करण्यात आला, ज्यावर त्यांचे चार वर्षांपासून काम सुरू होते.[११]
२०२५ च्या सुरुवातीला, कलाकाराच्या कलाकृतींचे जतन, संशोधन आणि प्रसार करण्यासाठी, तसेच एक संग्रहालय तयार करण्यासाठी "इव्हान मार्चुक चॅरिटेबल फाउंडेशनची" स्थापना करण्यात आली.[९] मे २०२५ मध्ये, प्रसिद्ध कवयित्री लीना कोस्टेंको यांनी क्यीवमध्ये इव्हान मार्चुक यांचे संग्रहालय स्थापन करण्याचे आवाहन केले. त्यांनी असेही सुचवले की ही सांस्कृतिक संस्था मुराश्को इस्टेट मध्ये असावी.[१२]
१२ फेब्रुवारी २०२५ रोजी, मार्चुकने पोप फ्रान्सिस यांची खासगी भेट घेतली.[१३][१४]
शैली आणि वारसा
[संपादन]इव्हान मार्चुक यांनी त्यांच्या आयुष्यात ५,००० हून अधिक कलाकृती निर्माण केल्या आहेत, त्यापैकी निम्म्या युक्रेनच्या बाहेर आहेत. त्यांनी लात्व्हिया, जर्मनी, पोलंड, बेल्जियम, हंगेरी, चेक प्रजासत्ताक, स्लोव्हाकिया, तुर्कीये, लक्झेंबर्ग, थायलंड, ट्युनिस आणि इतर अनेक देशांमध्ये आपल्या कलाकृतींचे प्रदर्शन केले आहे. ते "प्लिओन्टानिझम" या कला तंत्राचे जनक म्हणून प्रसिद्ध आहेत, ज्याचे वैशिष्ट्य म्हणजे एकमेकांत गुंफल्यासारखे दिसणारे अत्यंत तपशीलवार स्ट्रोक्स.[३] जरी काहींनी त्यांच्या शैलीची तुलना हायपररिअलिझमशी केली असली तरी, मार्चुक स्वतः या उपाधीशी सहमत नाहीत.[१५]
युक्रेनच्या राष्ट्रीय बँकेच्या ५ रिव्निया मूल्याच्या "प्लियोन्टॅनिझम (इव्हान मार्चुक)" या स्मारक नाण्याची दर्शनी बाजू (२०२४)
युक्रेनच्या राष्ट्रीय बँकेच्या ५ रिव्निया मूल्याच्या "प्लियोन्टॅनिझम (इव्हान मार्चुक)" या स्मारक नाण्याची मागील बाजू (२०२४)
युक्रेनच्या राष्ट्रीय बँकेच्या (२०२४) १० रिव्निया मूल्याच्या "प्लियोन्टॅनिझम (इव्हान मार्चुक)" या स्मारक चांदीच्या नाण्याची दर्शनी बाजू.
युक्रेनच्या राष्ट्रीय बँकेच्या (२०२४) १० रिव्निया मूल्याच्या "प्लियोन्टॅनिझम (इव्हान मार्चुक)" या स्मारक चांदीच्या नाण्याची मागील बाजू.
युक्रेनचे टपाल तिकीट "इव्हान मार्चुक 'मला सत्य सांगा'. १९९४" (२०१६)
,_аверс.jpg)
,_реверс.jpg)
,_аверс.png)
,_реверс.png)
१९७० च्या दशकात मार्चुक हे कला समीक्षक ॲला पिवनेन्को यांच्याशी जोडले गेले होते, ज्या खार्किव कला आणि औद्योगिक संस्थेत शिकवत होत्या. त्या दोघांना एक मुलगी होती, व्हायोलिन वादक बोहदाना पिवनेन्को.[१६]
संदर्भ
[संपादन]- ↑ "Вітаємо з обранням". Національна академія мистецтв України. 2024-07-05.
- 1 2 3 4 "Десятки кілометрів спльонтаних мазків: Іван Марчук в Києві". weekend.today. 12 May 2020.
- 1 2 3 4 5 "Хто такий Іван Марчук?". ukrainer.net. 17 April 2020.
- 1 2 "Марчук Іван Степанович". heroes.profi-forex.org.
- ↑ "Десятки кілометрів спльонтаних мазків: Іван Марчук в Києві". weekend.today. 12 May 2020.
- ↑ Gallery Savah. "Gallery Savah - Sydney, Australia". YellowPlace. 11 August 2023 रोजी मूळ पान पासून संग्रहित. August 11, 2023 रोजी पाहिले.
- ↑ Місто, Газета (2024-05-15). "«Я дуже скупий на розставання з картинами», — геній з Тернопільщини". Газета Місто (युक्रेनियन भाषेत). 2024-09-26 रोजी पाहिले.
- ↑ "На виставці у Відні покажуть понад 300 картин Івана Марчука". Укрінформ (युक्रेनियन भाषेत). 2024-02-02. 2024-09-26 रोजी पाहिले.
- 1 2 "Іван Марчук створив у Відні вже близько 200 картин". Укрінформ. 2025-05-04.
- ↑ Ірина Терлюк, Соломія Струс (2025-05-03). ""Скажи мені правду": у Відні відкрили виставку художника з Тернопільщини Івана Марчука". Суспільне Тернопіль.
- ↑ "У Відні завершилася наймасштабніша виставка Івана Марчука". Збруч. 2025-05-20.
Ірина Терлюк, Наталія Бончук (2025-05-06). "У Тернополі представили п'ять томів художнього альбому-каталогу Івана Марчука". Суспільне Тернопіль. - ↑ Ірина Федорів (2025-05-25). "Ліна Костенко. Ексклюзивне інтерв'ю до Дня Києва". Главком.
- ↑ "В Італії вперше відкрилася виставка робіт Івана Марчука". Радіо Свобода. 2025-02-12.
- ↑ "Український художник Іван Марчук: Моє гасло — спішіть робити добро". Vatican News. 2025-02-13.
- ↑ "Іван Марчук про своє життя, останню виставку і неіснуючий музей". 16 October 2019.
- ↑ "Pivnenko Bohdana Ivanivna - Ukrainian Musical World" (इंग्रजी भाषेत). 2025-06-23 रोजी पाहिले.[permanent dead link]