Jump to content

आरती सरीन

विकिपीडिया, मुक्‍त ज्ञानकोशातून
आरती सरीन
मानव
लिंगमहिला संपादन
नागरिकत्वभारत संपादन
व्यवसायअभिनेता संपादन
 

सर्जन व्हाइस ॲडमिरल आरती सरीन, पीव्हीएसएम, एव्हीएसएम, व्हीएसएम ही भारतीय नौदलातील एक सेवारत ध्वज अधिकारी आहे. ती सध्या सशस्त्र दल वैद्यकीय सेवा महासंचालक म्हणून काम करत आहे. ही सशस्त्र दल वैद्यकीय सेवा (डीजीएएफएमएस) मधील सर्वात वरिष्ठ नियुक्ती आहे. डीजीएएफएमएस म्हणून काम करणाऱ्या त्या पहिल्या महिला आणि भारतीय सशस्त्र दलांच्या इतिहासातील सर्वोच्च दर्जाच्या महिला अधिकारी आहेत.

त्या यापूर्वी डायरेक्टर जनरल मेडिकल सर्व्हिसेस (नौदल) आणि डायरेक्टर जनरल मेडिकल सर्व्हिसेस (हवाई) म्हणून एअर मार्शल पदावर काम करत होत्या. भारतीय सशस्त्र दलातील त्या तीन-स्टार रँकवर बढती मिळालेल्या सहाव्या महिला आहेत. सर्जन व्हाइस ॲडमिरल पुनिता अरोरा आणि सर्जन व्हाइस ॲडमिरल शीला एस. मथाई यांच्यानंतर भारतीय नौदलात व्हाइस ॲडमिरल पद धारण करणाऱ्या त्या तिसऱ्या महिला अधिकारी आहेत.

भारतीय सशस्त्र दलाच्या तिन्ही शाखांमध्ये सेवा देण्याचा दुर्मिळ मान तिला मिळाला आहे. तिने भारतीय सैन्यात लेफ्टनंट ते कॅप्टन, भारतीय नौदलात सर्जन लेफ्टनंट ते सर्जन व्हाइस ॲडमिरल आणि भारतीय हवाई दलात एअर मार्शल म्हणून काम केले आहे.[१]

सुरुवातीचे जीवन

[संपादन]

सरीनने विशाखापट्टणम येथील टिम्पनी स्कूलमध्ये शिक्षण घेतले.[२] त्यानंतर ती पुण्यातील आर्म्ड फोर्सेस मेडिकल कॉलेजमध्ये रुजू झाली. एएफएमसीमध्ये तिने एमबीबीएस पदवी पूर्ण केली.[३] त्या भविष्यातील डायरेक्टर जनरल मेडिकल सर्व्हिसेस (आर्मी) साधना सक्सेना नायर यांच्या बॅचमध्ये उत्तीर्ण झाल्या.[४] त्यानंतर तिने १९९२ मध्ये पदव्युत्तर शिक्षण घेतले आणि एएफएमसीमधून रेडिओलॉजीमध्ये डॉक्टर ऑफ मेडिसिन पदवी मिळवली. त्यानंतर तिने मुंबईतील टाटा मेमोरियल सेंटरमधून रेडिएशन ऑन्कोलॉजीमध्ये डीएनबी पदवी मिळवली[५] आणि पेनसिल्व्हेनियातील पिट्सबर्ग विद्यापीठात गामा नाईफ सर्जरीमध्ये प्रशिक्षण घेतले.[६]

लष्करी कारकीर्द

[संपादन]

सरीन यांना २६ डिसेंबर १९८५ रोजी सशस्त्र दल वैद्यकीय सेवांमध्ये लेफ्टनंट (सर्जन सब-लेफ्टनंट) म्हणून नियुक्त करण्यात आले.[७] त्यांची कारकीर्द भारतीय सेना, भारतीय नौदल आणि भारतीय हवाई दल या तिन्ही सेवांमध्ये झाली आहे.[१] ३ डिसेंबर १९८६ रोजी त्यांना कॅप्टन (सर्जन लेफ्टनंट) म्हणून बढती देण्यात आली.[८] ३ डिसेंबर १९९१ रोजी, सरीन यांना सर्जन लेफ्टनंट कमांडर,[९] म्हणून बढती देण्यात आली आणि १४ जानेवारी २००० रोजी त्यांना सर्जन कमांडर म्हणून बढती देण्यात आली होती.[१०]

सरीन यांनी विशाखापट्टणम येथील संरक्षण संशोधन आणि विकास संघटनेच्या (DRDO) संरक्षण प्रयोगशाळेतील नेव्हल सायन्स अँड टेक्नॉलॉजिकल लॅबोरेटरी (NTSL) मध्ये काम केले आहे. त्यांनी पोर्ट ब्लेअर येथील आयएनएचएस धन्वंतरी, विशाखापट्टणम येथील आयएनएचएस कल्याणी, कोची येथील आयएनएचएस संजीवनी आणि मुंबई येथील आयएनएचएस अश्विनी या नौदल रुग्णालयांमध्येही काम केले आहे.[११] सरीन या राष्ट्रीय परीक्षा मंडळाच्या रेडिओथेरपी आणि महाराष्ट्र आरोग्य विज्ञान विद्यापीठ (MUHS), नाशिक येथे परीक्षक आहेत. त्या मुंबई विद्यापीठ, पुणे विद्यापीठ आणि एमडी रेडिओलॉजी आणि डीएनबी रेडिएशन ऑन्कोलॉजीसाठी MUHS येथे मान्यताप्राप्त पदव्युत्तर पदवी शिक्षिका देखील आहेत. भारतीय आणि आंतरराष्ट्रीय जर्नल्समध्ये त्यांचे अनेक प्रकाशने आहेत आणि त्यांनी यकृत रोग आणि सहाय्यक पुनरुत्पादनावरील पुस्तकांमध्ये अध्यायांमध्ये योगदान दिले आहे.[१२]

सरीन यांनी दिल्लीतील आर्मी हॉस्पिटल (संशोधन आणि संदर्भ) येथे रेडिएशन ऑन्कोलॉजी विभागाचे प्राध्यापक आणि प्रमुख (एचओडी), पुणे येथील कमांड हॉस्पिटल सदर्न कमांड, एएफएमसी आणि आयएनएचएस अश्विनी येथे काम केले आहे.[१३] त्यांच्या प्रशासकीय नियुक्त्यांमध्ये, त्यांनी आयएनएचएस अश्विनी येथे वरिष्ठ रजिस्ट्रार (वैद्यकीय अधीक्षक) आणि नौदल डॉकयार्ड (मुंबई) येथील प्रिन्सिपल मेडिकल ऑफिसर म्हणून काम केले आहे.[११] त्यांना १ सप्टेंबर २००८ रोजी सर्जन कॅप्टन पदोन्नती मिळाली,[१४] व १ फेब्रुवारी २०१५ रोजी यांना सर्जन कमोडोर म्हणून पदोन्नती देण्यात आली.[१५] कोविड-१९ साथीच्या काळात, त्यांनी दक्षिण नौदल कमांडमध्ये नाविन्यपूर्ण उपायांच्या डिझाइन आणि विकासाचे आणि क्वारंटाइन सुविधांच्या स्थापनेचे निरीक्षण केले.[११]

१ ऑक्टोबर २०२४ रोजी सरीन यांची सशस्त्र दल वैद्यकीय सेवा (DGAFMS) या महासंचालकपदी नियुक्ती करण्यात आली, जी सशस्त्र दल वैद्यकीय सेवांमधील सर्वात वरिष्ठ नियुक्ती होती. त्या DGAFMS म्हणून काम करणाऱ्या पहिल्या महिला आणि भारतीय सशस्त्र दलांच्या इतिहासातील सर्वोच्च दर्जाच्या महिला अधिकारी आहेत.[१६][१७] २६ जानेवारी २०२६ रोजी त्यांना परम विशिष्ट सेवा पदक प्रदान करण्यात आले.[१८]

वैयक्तिक जीवन

[संपादन]

सरीनचा जन्म एका आरमारी कुटुंबात झाला; तिचे वडील आरमारी अधिकारी होते ज्यांनी ४१ वर्षे सेवा केली आणि कमांडर म्हणून निवृत्त झाले.[४] तिचे भाऊ कॉमोडोर राजेश ३० वर्षे भारतीय आरमारात पाणबुड्यांवर तैनात होते. त्यांनी कॉमोडोर कमांडिंग सबमरीन (पूर्व) म्हणून काम केले आणि तीन पाणबुड्या आणि एका फ्रिगेटचे नेतृत्व केले. आरतीची मेहुणी देखील आरमारात डॉक्टर होती.

सरीन यांचे लग्न सर्जन रिअर ॲडमिरल सी.एस. नायडू, (एव्हीएसएम, व्हीएसएम) यांच्याशी झाले आहे. ते हेपेटोबिलरी सर्जन आहेत आणि त्यांनी ३८ वर्षे आरमारात सेवा दिली. २०२० मध्ये पहिल्यांदाच, या जोडप्याने आरमारी कमांडचे कमांड मेडिकल ऑफिसर्स (सीएमओ) म्हणून काम केले. व्हाइस ॲडमिरल सरीन यांनी दक्षिण आरमारी कमांडचे सीएमओ, तर रिअर ॲडमिरल नायडू हे पूर्व आरमारी कमांडचे सीएमओ होते.[१९] या जोडप्याला एक मुलगा आहे.[२०]

पुरस्कार

[संपादन]

सरीन यांना २०२४ मध्ये अति विशिष्ट सेवा पदक[२१] आणि २०२१ मध्ये विशिष्ट सेवा पदक देऊन सन्मानित करण्यात आले आहे.[२२] त्यांना २००१ मध्ये नौदल प्रमुख प्रशंसापत्र, २०१३ मध्ये जनरल ऑफिसर कमांडिंग-इन-चीफ प्रशंसापत्र आणि २०१७ मध्ये लष्कर प्रमुख प्रशंसापत्राने सन्मानित करण्यात आले आहे.

परम विशिष्ट सेवा पदक अति विशिष्ट सेवा पदक विशिष्ट सेवा पदक ऑपरेशन विजय पदक
सैनिक सेवा पदक स्वातंत्र्य पदकाच्या ७५ व्या वर्धापन दिनानिमित्त स्वातंत्र्य पदकाच्या ५० व्या वर्धापन दिनानिमित्त ३० वर्षे सेवा पदक
२० वर्षे सेवा पदक ९ वर्षे सेवा पदक

संदर्भ

[संपादन]
  1. 1 2 "Meet Surgeon Vice Admiral Arti Sarin, the officer with rare distinction of serving in all 3 Services". Asianet News Network Pvt Ltd (इंग्रजी भाषेत). 27 March 2023 रोजी पाहिले.
  2. ↑ "Vizag school link of SNC med officer | Visakhapatnam News - Times of India". The Times of India (इंग्रजी भाषेत). 14 October 2022 रोजी पाहिले.
  3. ↑ "New Command Medical Officer takes charge". The Hindu (इंग्रजी भाषेत). 22 June 2020. 14 October 2022 रोजी पाहिले.
  4. 1 2 Chauhan, Arvind (4 October 2024). "Healing hands in hostile land: First [woman] DGAFMS Vice Admiral Arti Sarin's journey". Times of India. 19 January 2025 रोजी पाहिले.
  5. ↑ "Vizag Appointments - Arti Sarin assumes charge as Command Medical Officer, Southern Naval Command". www.vizagcityonline.com. 14 October 2022 रोजी पाहिले.
  6. ↑ "Surgeon Vice-Admiral Arti Sarin takes charge as Pune Armed Forces Medical College director". The Indian Express (इंग्रजी भाषेत). 7 October 2022. 14 October 2022 रोजी पाहिले.
  7. ↑ "Part I-Section 4: Ministry of Defence (Army Branch)" (PDF). The Gazette of India. 6 December 1986. p. 1888.
  8. ↑ "Part I-Section 4: Ministry of Defence (Army Branch)" (PDF). The Gazette of India. 15 August 1987. p. 1134.
  9. ↑ "Part I-Section 4: Ministry of Defence (Army Branch)" (PDF). The Gazette of India. 2 May 1992. p. 847.
  10. ↑ "Part I-Section 4: Ministry of Defence (Army Branch)" (PDF). The Gazette of India. 11 August 2001. p. 946.
  11. 1 2 3 "Surgeon Rear Admiral Arti Sarin Assumes charge as the Command Medical Officer, Southern Naval Command, Kochi | Indian Navy". www.indiannavy.nic.in. 14 October 2022 रोजी पाहिले.
  12. ↑ "Welcome to Armed Forces Medical College". www.afmc.nic.in. 14 October 2022 रोजी पाहिले.
  13. ↑ "Surgeon Vice-Admiral Arti Sarin takes charge as Pune AFMC director". Hindustan Times (इंग्रजी भाषेत). 9 October 2022. 14 October 2022 रोजी पाहिले.
  14. ↑ "Part I-Section 4: Ministry of Defence (Army Branch)" (PDF). The Gazette of India. 7 March 2009. p. 374.
  15. ↑ "Part I-Section 4: Ministry of Defence (Army Branch)" (PDF). The Gazette of India. 8 August 2015. p. 2068.
  16. ↑ "Vice Admiral Arti Sarin To Be Appointed As DG Armed Forces Medical Services". Times Now (इंग्रजी भाषेत). 30 September 2024. 1 October 2024 रोजी पाहिले.
  17. ↑ Desk, DH Web. "Vice Admiral Arti Sarin first woman ever to take over as Director General, Armed Forces Medical Services". Deccan Herald (इंग्रजी भाषेत). 1 October 2024 रोजी पाहिले.
  18. ↑ "77th REPUBLIC DAY PRESIDENT APPROVES DISTINGUISHED SERVICE AND GALLANTRY AWARDS TO INDIAN NAVY PERSONNEL". pib.gov.in. 27 January 2026 रोजी पाहिले.
  19. ↑ "A first in Navy as couple serve as CMOs of Commands". The Indian Express (इंग्रजी भाषेत). 22 June 2020. 14 October 2022 रोजी पाहिले.
  20. ↑ "Indian Society Of Aerospace Medicine". www.isam.in. 11 March 2023 रोजी पाहिले.
  21. ↑ "75th REPUBLIC DAY PRESIDENT APPROVES DISTINGUISHED SERVICE AND GALLANTRY AWARDS TO INDIAN NAVY PERSONNEL". pib.gov.in. 26 January 2024 रोजी पाहिले.
  22. ↑ Oct 8, TNN /. "Pune: Vice Admiral Arti Sarin takes over as Armed Forces Medical College commandant | Pune News - Times of India". The Times of India (इंग्रजी भाषेत). 12 October 2022 रोजी पाहिले.
"https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=आरती_सरीन&oldid=2655464" पासून हुडकले