अवसायक
अवसायक किंवा परिसमापक (इंग्लिश:लिक्विडेटर) म्हणजे अशी व्यक्ती जी महाराष्ट्र सहकारी संस्था अधिनियम, १९६० च्या कलम १०२ अंतर्गत, संस्थेच्या निबंधकाकडून एखाद्या सहकारी संस्थेचे कामकाज बंद करण्यासाठी किंवा तिचे विसर्जन करण्यासाठी नियुक्त केली जाते. ही एक अत्यंत महत्त्वाची प्रशासकीय आणि कायदेशीर भूमिका आहे. जेव्हा एखादी सहकारी संस्था (उदा. पतसंस्था, गृहनिर्माण संस्था) आर्थिक अडचणींमुळे किंवा इतर कारणांमुळे बंद (अवसायनात) पडते, तेव्हा त्या संस्थेचा कारभार आटोपते घेण्यासाठी आणि तिची मालमत्ता विकून देणी भागवण्यासाठी निबंधकांकडून अवसायक नियुक्त केला जातो.[१][२][३]
अवसायक नियुक्ती
[संपादन]महाराष्ट्र सहकारी संस्था कायदा, १९६० च्या कलम १०२ अंतर्गत अवसायकाची नियुक्ती केली जाते. सहसा प्रॅक्टिसिंग ॲडव्होकेट, चार्टर्ड अकाउंटंट (CA), कॉस्ट अकाउंटंट किंवा सहकार क्षेत्रातील कामाचा अनुभव असलेली व्यक्ती अवसायक म्हणून नियुक्त केली जाते.[४][२]
अवसायक म्हणून काम करण्यासाठी सहकार विभागाच्या पॅनेलवर नाव असावे लागते. प्रशासक आणि अवसायक यात मोठा फरक असतो. प्रशासक हा संस्थेचा कारभार सुधारण्यासाठी येतो, तर अवसायक संस्थेला बंद करून मालमत्तेचा निपटारा करण्यासाठी येतो.[२][३]
प्रमुख कार्य
[संपादन]संस्था बंद पडल्यानंतर तिचा ताबा घेणे, कागदपत्रे आणि मालमत्ता आपल्या नियंत्रणात आणणे. संस्थेच्या मालमत्तेची (उदा. इमारत, जमीन) कायदेशीर लिलाव करून किंवा विक्री करून रोकड उभी करणे.ठेवीदारांना पैसे परत करणे: गोळा केलेल्या रकमेतून सभासद, ठेवीदार आणि सावकारांची देणी चुकता करणे. संस्थेच्या व्यवहारांचा, मालमत्तेचा आणि देण्यांचा अंतिम अहवाल निबंधकांना सादर करणे.[३][२]
संदर्भ
[संपादन]- ↑ "The liquidator: competencies and responsibilities". IONOS Startupguide (इंग्रजी भाषेत). 2022-07-21 रोजी पाहिले.
- 1 2 3 4 "Powers and Duties of Liquidator in Voluntary Winding Up- A Complete Checklist". १३ मे २०२६ रोजी पाहिले.
- 1 2 3 "Understanding Liquidators: Roles, Responsibilities, and Real-World Examples". १३ मे २०२६ रोजी पाहिले.
- ↑ "सहकारी संस्थांचे अवसायन -महाराष्ट्र सहकारी संस्था कायद्यातील तरतुदी व प्रक्रीया". १३ मे २०२६ रोजी पाहिले.