अमर प्रेम (१९७२ चित्रपट)
| शीर्षक | अमर प्रेम  |
|---|---|
| मुख्य विषय | prostitution |
| गट-प्रकार | नाट्य चित्रपट |
| Performer | राहुल देव बर्मन |
| प्रकाशन तारीख | 1972 |
| मूळ देश | भारत |
| मूळ भाषा | हिंदी |
| दिग्दर्शक | शक्ती सामंता |
| संगीतकार | राहुल देव बर्मन |
| निर्माता | शक्ती सामंता |
| वितरक | नेटफ्लिक्स |
| Narrative location | कोलकाता |
| रंग | color |
| वितरण | video on demand |
अमर प्रेम हा १९७२ मध्ये शक्ती सामंता दिग्दर्शित एक भारतीय हिंदी प्रणय-नाट्य चित्रपट आहे. हा चित्रपट अरबिंदा मुखर्जी दिग्दर्शित निशी पद्मा [१] (१९७०) या बंगाली चित्रपटाचा रिमेक आहे. या चित्रपटात मानवी मूल्यांचा आणि नातेसंबंधांचा ऱ्हास दाखवण्यात आला आहे. या चित्रपटात एका मुलाच्या शेजारच्या तवायफ (गणिका) बद्दलच्या निष्पाप प्रेमाचे एक उत्तम उदाहरण सादर करण्यात आले आहे.[२][३] या चित्रपटात शर्मिला टागोर वेश्याची भूमिका साकारत आहेत. राजेश खन्ना एका एकाकी व्यावसायिकाच्या भूमिकेत आहेत आणि विनोद मेहरा आहे.[४][५]
हा चित्रपट आर.डी. बर्मन यांच्या संगीतासाठी प्रसिद्ध आहे; किशोर कुमार, एस.डी. बर्मन आणि लता मंगेशकर यांसारख्या पार्श्वगायकांनी गायलेली गाणी; गीते आनंद बक्षी यांनी लिहिली आहेत. १९७२ च्या बिनाचा गीतमाला या वार्षिक यादीत "चिंगारी कोई भडके" हे गीत पाचव्या स्थानावर होते.
कथानक
[संपादन] | खालील मजकूरात कथानक उघड केलेले असण्याची शक्यता आहे. |
पुष्पा (शर्मिला टागोर) ही एका ग्रामीण भागातील निष्पाप स्त्री आहे. अपत्य होत नसल्याच्या कारणावरून तिचा पती तिला घरातून काढून देतो आणि दुसरे लग्न करतो. हताश झालेली पुष्पा आपल्या आईकडे परतते, परंतु तिची आई देखील तिला स्वीकारण्यास नकार देते. परिस्थितीचा गैरफायदा घेऊन तिचा एक नातेवाईक तिला फसवून कोलकात्याच्या एका कुंटणखान्यात (वेश्यावस्तीत) विकतो. पुष्पा नाइलाजाने तिथे गाणे गाऊन स्वतःचा उदरनिर्वाह करू लागते.
तिथे तिची भेट आनंद बाबू (राजेश खन्ना) या एका श्रीमंत व्यावसायिकाशी होते. आनंद बाबू यांचे वैवाहिक जीवन अत्यंत नीरस आणि तणावपूर्ण असते; त्यांची पत्नी त्यांच्याकडे सातत्याने दुर्लक्ष करत असते. मानसिक शांततेच्या शोधात आनंद बाबू पुष्पाच्या कोठ्यावर येऊ लागतात. पुष्पाच्या निष्पाप आणि प्रेमळ स्वभावामुळे आनंद बाबू तिच्याकडे आकर्षित होतात. दोघांमध्ये कोणत्याही शारीरिक संबंधांशिवाय एक पवित्र, निस्वार्थी आणि अतूट भावनिक बंध निर्माण होतो.
त्याच वेळी, पुष्पाच्या शेजारी राहणारा नंदा (मास्टर सत्यजित) हा लहान मुलगा पुष्पाच्या अत्यंत जवळ येतो. नंदाची सावत्र आई त्याला त्रास देत असते, त्यामुळे तो पुष्पाकडे आईच्या प्रेमाचा शोध घेतो. पुष्पा नंदाला स्वतःच्या मुलाप्रमाणे जपते आणि त्याच्यावर प्रेम करते. परंतु, समाजाच्या भीतीने आणि पुष्पाच्या पार्श्वभूमीमुळे नंदाचे वडील त्याला पुष्पापासून दूर नेतात आणि दुसऱ्या शहरात स्थलांतरित होतात.
काही काळानंतर, कुंटणखान्याचे वातावरण सोडून पुष्पा एका घरगुती सेविका म्हणून काम करू लागते. वाढत्या वयामुळे आणि आजारपणामुळे आनंद बाबूंची आर्थिक परिस्थितीही खालावते.
वर्षांनंतर, नंदा मोठा होऊन एक यशस्वी डॉक्टर बनतो. तो आपल्या लहानपणीच्या 'पुष्पा आई'चा शोध घेत कोलकात्यात येतो. योगायोगाने, आनंद बाबू आजारी पडल्यामुळे त्यांना उपचारासाठी रुग्णालयात दाखल केले जाते, जिथे नंदा त्यांच्यावर उपचार करतो. तिथेच नंदाची आणि पुष्पाची भेट होते. नंदा पुष्पाला अत्यंत आदराने आणि प्रेमाने आपल्या घरी घेऊन जातो. शेवटी, आनंद बाबू आणि पुष्पा यांची भेट होते; दोघांच्या अथांग आणि निस्वार्थी प्रेमाचा स्वीकार करून चित्रपट सुखांत, तरीही भावुक वळणावर संपतो.
संगीत
[संपादन]चित्रपटाचे संगीत आणि साउंडट्रॅक आर.डी. बर्मन यांनी संगीतबद्ध केले होते, तर आनंद बक्षी यांनी गीते लिहिली होती. लता मंगेशकर यांना दशकातील त्यांचे सर्वोत्कृष्ट शास्त्रीय गाणे, "रैना बीती जाये", हे दोन रागांच्या असामान्य मिश्रणात होते, मुखड्यामधील तोडी राग होता आणि अंतरामध्ये खमाज राग होता.[६]
| गीत | गायक | अवधी |
|---|---|---|
| "चिंगारी कोई भडके" | किशोर कुमार | ५:३८ |
| "कुछ तो लोग कहेंगे" | किशोर कुमार | ४:५६ |
| "ये क्या हुआ, कैसे हुआ" | किशोर कुमार | ४:३३ |
| "डोली में बिठाईके" | सचिनदेव बर्मन | ५:४३ |
| "रैना बिती जाएं" | लता मंगेशकर | ५:२० |
| "बडा नटखट है ये" | लता मंगेशकर | ४:५३ |
पुरस्कार
[संपादन]- २० वे फिल्मफेर पुरस्कार -
जिंकले
- सर्वोत्कृष्ट पटकथा - अरबिंदा मुखर्जी
- सर्वोत्कृष्ट संवाद - रमेश पंत
- सर्वोत्कृष्ट ध्वनी डिझाइन - जहांगीर नौरोजी
नामांकन
- सर्वोत्कृष्ट अभिनेता - राजेश खन्ना
- सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्री - शर्मिला टागोर
- सर्वोत्कृष्ट संगीत दिग्दर्शक - आर.डी. बर्मन
- सर्वोत्कृष्ट गीतकार - आनंद बक्षी - "चिंगारी कोई भडके"
- सर्वोत्कृष्ट पार्श्वगायक - किशोर कुमार - "चिंगारी कोई भडके"
प्रभाव
[संपादन]चित्रपटाच्या यशानंतर, राजेश खन्ना-शर्मिला टागोर जोडीने, ज्यांनी आराधना (१९६९) मध्ये आधीच यश मिळवले होते, त्यांनी यश चोप्राच्या दाग (१९७३) आणि बासू भट्टाचार्यच्या अविष्कार (१९७४) मध्ये पुन्हा काम केले, तसेच छोटी बहू (१९७१), मालिक (१९७२) आणि राजा रानी (१९७३) सारख्या चित्रपटांमध्येही काम केले.[७] आजही, त्यांना १०० वर्षांच्या भारतीय चित्रपटसृष्टीतील आघाडीच्या ऑन-स्क्रीन रोमँटिक जोडप्यांपैकी एक मानले जाते.[८][९] चित्रपटात पाच वेळा दिसणारा राजेश खन्ना यांचा "पुष्पा, आय हेट टीयर्स" हा संवाद गेल्या काही वर्षांत केवळ फक्त विडंबन करण्यात आला नाही,[३] तर तो भारतीय चित्रपटसृष्टीतील महान संवादांपैकी एक बनला आहे.[१०] सत्यजित रे सोबतच्या तिच्या कामाव्यतिरिक्त, अमर प्रेम या चित्रपटांसह मुख्य अभिनेत्री टागोरच्या सामंतासह चित्रपटांनी तिच्या पडद्यावरच्या तिच्या कारकिर्दीची प्रतिमा निश्चित केली.[११] चित्रपटाच्या यशाचा त्या काळातील फॅशन ट्रेंडवरही परिणाम झाला, व १९५० च्या दशकात देविका राणीवर पहिल्यांदा दिसणारे पफ-स्लीव्ह ब्लाउज टागोरांचे पात्र पुष्पाने चित्रपटात परिधान केल्यानंतर पुन्हा दिसू लागले.[१२]
संदर्भ
[संपादन]- ↑ Ganguly, Ruman (27 November 2019). "Remakes of Bengali films: What's new in this trend? - टाइम्स ऑफ इंडिया". द टाइम्स ऑफ इंडिया.
- ↑ "AMAR PREM : Juxtaposing legend and contemporary subtext". 7 February 2009 रोजी मूळ पान पासून संग्रहित. 27 February 2009 रोजी पाहिले.
- 1 2 "It's All About Love". The Indian Express. 26 May 2012. 4 May 2013 रोजी पाहिले.
- ↑ "Sharmila Tagore: Shattering Stereotypes for Over 60 Years".
- ↑ "Amar Prem (1972)".
- ↑ Pradeep Sebastian (5 August 2012). "'Amar Prem': A neglected gem". Deccan Herald. 7 May 2013 रोजी पाहिले.
- ↑ "Last goodbye from Pushpa as Bollywood loses Rajesh Khanna". Hindustan Times. 19 July 2012. 19 July 2012 रोजी मूळ पान पासून संग्रहित. 7 May 2013 रोजी पाहिले.
- ↑ Dinesh Raheja (3 May 2013). "Bollywood turns 100: love that lasted". Hindustan Times. 3 May 2013 रोजी मूळ पान पासून संग्रहित. 4 May 2013 रोजी पाहिले.
- ↑ "Top 10 most romantic on-screen couples of all time". The Times of India. 7 May 2013. 7 May 2013 रोजी पाहिले.
- ↑ "How Indian cinema evolved over the years". Hindustan Times. 2 May 2013. 3 May 2013 रोजी मूळ पान पासून संग्रहित. 4 May 2013 रोजी पाहिले.
- ↑ Nandini Ramnath (4 May 2013). "100 years, 100 great movie memories: Part 8". Mint. 4 May 2013 रोजी पाहिले.
- ↑ Linda Welters; Abby Lillethun (2011). The Fashion Reader. Berg. p. 552. ISBN 978-1-84788-589-0.