सोयबीन

सोयाबिनाच्या शेंगा

सोयाबीन (शास्त्रीय नाव: Glycine max, ग्लिसाइन मॅक्स; इंग्लिश: soya bean;) ही मुळातील पूर्व आशियातील कडधान्य गटातील वनस्पती आहे. कडधान्य गटातील वनस्पती असली, तरीही सोयाबिनापासून मिळणार्‍या तेलामुळे त्यांना ढोबळ अर्थाने तेलबियांमध्येही गणले जाते. सिंगापूर हाँगकाँग सकट बहुतेक सर्व आशियातली देशांमध्ये रोजच्या आहारात सोयाबिनचा उपयोग केला जातो.

उपयोग

सोयाबिनचे दूध तयार करून पर्यायी निर्भेळ दूध तयार केले जाते. कडवटपणा काढून टाकलेल्या सोयाबिनची कणिक वापरून पोळ्या, ब्रेड बिस्किटे, नानकटाई, केक करता येतात. आपण डाळीचे पदार्थ म्हणजे शेव, चकली, मिसळ बनवता येते. सोयाबिन खाद्यतेल करण्यासाठी तेलगिरण्यांना पुरवले जाते. तर पक्के सोयाबिन बियाणे म्हणून वापरले जाते. तेलगिरण्यांमध्ये तेल व पेंड ही दोन उत्पादने मिळतात. सोयाबिनचे तेल आहारात स्वस्त खाद्यतेल म्हणून वापरले जाते. तर पेंडीचा उपयोग कोंबडय़ांचे खाद्य म्हणून केला जातो. काही पेंड निर्यातही होते. खाद्य अन्नपदार्थ असण्याबरोबर सोयाबिनाच्या बियांचा उपयोग बायोडीझेल बनवण्यासाठी ही होतो.