विद्यापीठ

विकिपीडिया, मुक्‍त ज्ञानकोशातून

विद्यापीठ ही उच्च शिक्षण व संशोधनासाठीची संस्था असते. विद्यार्थ्यांना विविध विषयातील पदवी प्रदान करण्याचे अधिकार विद्यापीठाकडे असतात.

कुलपती हे पद विद्दयापीठ कार्यकारिणीतले सर्वोच्च पद असून कुलगुरू हा विद्यापीठाचा कार्यकारी प्रमुख असतो.

भारतामध्ये कोणत्याही राज्याचा राज्यपाल हा त्या राज्यातील सगळ्या विद्यापीठांचा आसनाधिष्ठीत कुलपती असतो.

विद्यापीठा कडून उच्च शिक्षणा साठी प्रदान केल्या जाणाऱ्या मुख्य पदव्या:

  • विद्यालंकार (Doctor of Literature or Doctor Of Letters)
  • विद्यावाचस्पती (Ph. D.)
  • विद्यानिष्णात (M. Phil.)
  • विद्यापारंगत (Master Of Arts)
  • विद्याप्रविण (Bachelor Of Arts)

भारतातले नालंदा (बिहार) हे जगातल्या अतिप्राचीन विद्यापीठांपैकी एक आहे.

मुक्त विद्यापीठ[संपादन]

विद्यार्थ्यांना सोईनुसार पदवी शिक्षण घेण्याची सुविधा असलेले विद्यापीठ. अशी अनेक विद्यापीठे भारतात आहेत. उदा.

स्वायत्त विद्यपीठ[संपादन]

स्वतःची घटना, अभ्यासक्रम व नियमावली असणाऱ्या, तसेच राज्य वा केंद्र सरकारच्या अधिकार कक्षेबाहेरील विद्यापीठांना स्वायत्त विद्यापीठ म्हटले जाते. उदा. मेक्सिको चे "National Autonomous University" तसेच महाराष्ट्रातील "भारती विद्यापीठ" हे स्वायत्त विद्यपीठ आहे.