लसीकरण

विकिपीडिया, मुक्‍त ज्ञानकोशातून
लसीकरण
वर्गीकरण व बाह्यदुवे
आय.सी.डी.- 99.3-99.5

प्रत्येक लस म्हणजे खुद्द त्या त्या रोगाचे मेलेले किंवा अर्धमेले केलेले जंतू असतात, किंवा त्या जंतूंचा अंश असतो. ही लस शरीरात गेली तर जणू काही त्या रोगाची रंगीत तालीमच होते. लसींत सबळ जंतू नसल्याने रोग तर होत नाही पण शरीराला त्या रोगजंतूंशी लढण्याचा अनुभव प्राप्त होतो. प्रतिकारशक्ती वाढविण्यासाठी या लसीचे शरीरात देणे म्हणजे लसीकरण होय. लसीकरणामुळे आजाराची तीव्रता कमी केली जाते किंवा काही आजार टाळले जातात.

जगात पोलिओ निर्मूलनासाठी दोन महत्वाच्या लसीकरण पद्धती वापरल्या जातात. पहिली पद्धत जोन्स साल्क यांनी १९५२ साली यशस्वी रित्या शोधून काढली . या पध्दतीत लस म्हणजे मेलेल्या जीवाणूंचा संच वापरला गेला . हे जीवाणू शरीरात स्नायून मार्फत टोचून दिले जात . नंतर अल्बर्ट सबिन यांनी मुखामार्गे लसीकरणाची पद्धत शोधून काढली . पोलिओचे जीवाणू कोणत्याही प्राण्याच्या शरीरामध्ये फार वेळ राहू शकत नाहीत कारण त्या प्राण्याची रोग प्रतिकार शक्ती त्या पोलिओ विशानुना पळवून लावते व त्यामुळे पोलिओचे कायम स्वरूपी निश्चित असे वाहक निसर्गात नाहीत .या गोष्टीमुळे आपल्या हे लक्षात आले कि मनुष्यांतर्गत पोलिओ विषाणूंचा होणारा प्रसार रोखणे हि जागतिक पोलिओ निर्मुलानातील सगळ्यात महत्वाची गोष्ट आहे .असे केल्या मुळे व या दोन लसीकरण पद्धतींचा अवलंब केल्या मुळे आज जगातील सगळ्या देशान मध्ये पोलिओ रुग्णांची संख्या कमी झालेली आहे .याचा पुरावा हा कि गेल्या २० वर्षांमध्ये ३,५०,००० रुग्नान पासून १५०० रुग्णां पर्यंत पोलिओ मध्ये घट झालेली आहे .

इतिहास

असे म्हणले जाते की लसीकरण घेण्याचे संशोधन भारत आणि चीनमध्ये १६ शतकात झाले होते .