रिचर्ड फाइनमन

विकिपीडिया, मुक्‍त ज्ञानकोशातून

रिचर्ड फाइनमन
पूर्ण नाव	रिचर्ड फिलिप्स फाइनमन
जन्म	मे ११, १९१८ क्वीन्स, न्यूयॉर्क, अमेरिका
मृत्यू	फेब्रुवारी १५, १९८८ लॉस एंजिलिस, कॅलिफोर्निया, अमेरिका
निवासस्थान	अमेरिका
राष्ट्रीयत्व	अमेरिकन
धर्म	नास्तिक
कार्यक्षेत्र	भौतिकशास्त्र
कार्यसंस्था	मॅनहटन प्रकल्प, कॉर्नेल विद्यापीठ, कॅलिफोर्निया इन्स्टिट्यूट ऑफ टेक्नॉलॉजी
प्रशिक्षण	मॅसेच्युसेट्स इन्स्टिट्यूट ऑफ टेक्नॉलॉजी, प्रिन्स्टन विद्यापीठ
डॉक्टरेटचे मार्गदर्शक	जॉन आर्चिबाल्ड व्हिलर
डॉक्टरेटकरता विद्यार्थी	अल्बर्ट हिब्ज, जॉर्ज त्स्वाइग
ख्याती	क्वांटम इलेक्ट्रोडायनॅमिक्स, पार्टिकल थिअरी, फाइनमन डायग्रॅम्स
पुरस्कार	नोबेल पारितोषिक (१९६५)

रिचर्ड फिलिप्स फाइनमन (मे ११, इ.स. १९१८ - फेब्रुवारी १५, इ.स. १९८८) हे अमेरिकन भौतिकशास्त्रज्ञ होते.

त्यांच्या क्वांटम इलेक्ट्रोडायनामिक्समधल्या संशोधनासाठी ते प्रसिद्ध आहेत. त्यांनी "पाथ इंटिग्रल्स" व "फाइनमन डायग्राम" ईत्यादी नाविन्यपूर्ण संकल्पनांचा विकास केला.

फाइनमन यांनी बॉस्टन येथिल मॅसेच्युसेट्स इन्स्टिट्यूट ऑफ टेक्नॉलॉजी(MIT) येथे बी.एस्. तर प्रिन्सटन विद्यापीठात पीएच्.डी पूर्ण केले. लोस एलॅमोस येथे जगातिल पहिला अणुबॉंब बनविणार्‍या मॅन्हॅट्न प्रोजेक्ट मध्ये त्यांचा सहभाग होता.

१९६१-६२ साली कॅलिफोर्निया इन्स्टिट्यूट ऑफ टेक्नॉलॉजी (कॅल्टेक) येथे फाइनमन यांनी नवीन विद्यार्थ्यांना दिलेली भौतिकशास्त्राची व्याख्याने, व त्यावर आधारित ग्रंथमाला ही गाजली, व फाइनमन यांची गणना जगातल्या सर्वोत्तम भौतिकशास्त्राच्या प्राध्यापकात होउ लागली..

१९६५ साली रिचर्ड फाइनमन, ज्यूलियन श्वाईंगर व शिन-इतीरो तोमोनागा यांना क्वांटम फील्ड थिअरी मधील त्यांच्या अमूल्य योगदानाबद्दल नोबेल पारितोशिक देण्यात आले.

[संपादन] प्रकाशित ग्रंथ

• R.P. Feynman, J. Hibbs, Path integrals and quantum field theory
• R.P. Feynman, R. Leighton, Surely you are joking Mr. Feynman! (आत्मचरित्र)
• The Character of Physical Law (तत्वज्ञान)
• R.P. Feynman, R. Leighton, What do You care what other people think? (आत्मचरित्र)
• R.P. Feynman, R. Leighton, M. Sands, The Feynman lectures on Physics