पर्वती

विकिपीडिया, मुक्‍त ज्ञानकोशातून
पर्वती टेकडीचे पायथ्यानजीकच्या निवासी उपनगरातून घेतलेले प्रकाशचित्र (इ.स. २००८च्या सुमारास)

पर्वती ही महाराष्ट्रातील पुणे शहराच्या आग्नेय कोपऱ्यात स्थित असलेली टेकडी आहे.पुण्याच्या अनेक भागांतून ती दृष्टीस पडते. हिच्या माथ्याची समुद्रसपाटीपासूनची उंची सुमारे ६४० मीटर (२१०० फूट) आहे.सुमारे १०३ पायऱ्या चढून येथे पोहोचता येते.[१] या पायऱ्या भव्य अशा नौबतखान्याजवळ संपतात.हिच्या माथ्यावर देवदेवेश्वर मंदिर व अन्य काही देवदेवतांची मंदिरे आहेत. मराठा साम्राज्याचे पंतप्रधान असलेल्या नानासाहेब पेशवे यांनी देवदेवेश्वर मंदिर बांधवून घेतले. २३ एप्रिल, इ.स. १७४९ रोजी हे मंदिर उभे राहिले [२].[३]

मुख्य मंदिर आणि अन्य मंदिरे[संपादन]

पर्वतीवर देवदेवेश्वराच्या मुख्य मंदिराशिवाय कार्तिकेय, विष्णू, विठ्ठल-रुक्मिणी इत्यादी दैवतांची मंदिरे आहेत. यांपैकी कार्तिकस्वामी मंदिर, श्रीविष्णू मंदिर, होमशाळा इत्यादी इमारती देवदेवेश्वर मंदिरानंतरच्या काळात बांधल्या गेल्या. पानिपताच्या तिसर्‍या लढाईतील मराठ्यांच्या प्रचंड हानीमुळे खचून गेलेल्या नानासाहेब पेशव्यांचे प्राणोत्क्रमण जून, इ.स. १७६१मध्ये येथील होमशाळेत झाले[२].मुख्य मंदिर आधुनिक हिंदू शैलीत बांधलेले आहे. त्याचा कळस उंच व निमुळता असून त्यावर सोन्याचा मुलामा दिला आहे. मंदिर परिसरातील चौकोनी बैठकीच्या चार कोपऱ्यात चार लहान मंदिरे आहेत ती सूर्यदेव (आग्नेय),गणेश(नैऋत्य),अंबाबाई (वायव्य) आणि विष्णू (ईशान्य) यांना समर्पित आहेत.इ स १७६६ मध्ये माधवरावांनी हे शिव पंचायतन विकसित केले,ज्याच्यात हि चार लहान मंदिरे आणि एक मुख्य मंदिर यांचा समावेश होतो.मंदिरात तीन धातूच्या मूर्ती आहेत.भगवान शंकर पार्वती आणि गणेश या त्या तीन मूर्ती.१७४९ मध्ये मुलत: या मूर्ती सोन्याच्या बनवलेल्या होत्या १९३२ मध्ये त्या चोरीला गेल्या व त्याजागी त्याच्या हुबेहूब दुसऱ्या मूर्ती ठेवल्या गेल्या.मुख्य मंदिराच्या पश्चिमेला भगवान कार्तिक स्वामींचे मंदिर आहे.तिथे महिलांना प्रवेश वर्ज्य आहे.

चित्रदालन[संपादन]

संदर्भ[संपादन]

  1. http://www.parvatidarshan.in/html/about_parvati.html
  2. २.० २.१ दीक्षित,म.श्री. (इ.स. २००१). असे होते पुणे. उत्कर्ष प्रकाशन, पुणे, पृ. ४९. (मराठी मजकूर) 
  3. http://www.parvatidarshan.in/html/about_parvati.html

बाह्य दुवे[संपादन]



Wiki letter w.svg
कृपया स्वत:च्या शब्दात परिच्छेद लेखन करून या लेखाचा / विभागाचा विस्तार करण्यास मदत करा.
अधिक माहितीसाठी या लेखाचे चर्चा पान, विस्तार कसा करावा? किंवा इतर विस्तार विनंत्या पाहा.