जटायू (रामायण)

रावण जटायूचे पंख कापताना - राजा रविवर्म्याने चितारलेले चित्र (चित्रनिर्मिती: इ.स. १८९५)

रामायणानुसार, जटायू (संस्कृत: जटायु) हा गृध जातीचा एक पक्षी होता. गरुडाच्या पुतण्यापासून अरुणास झालेला पुत्र होता. अयोध्येचा इक्ष्वाकुकुलीन राजा दशरथ याचा जुना मित्र होता. रावण हा सीतेस पुष्पक विमानातून पळवून नेत असताना त्यास रोखण्याचा प्रयत्न याने केला; पण रावणाने तलवारीने याचे पंख छाटून टाकले.

मतभेद

जटायू हा पक्षी नसून गिधाडांसारखा दिसणारा पिसांचा मुखवटा व पंख लावणारा गृध टोळीतील एक मनुष्यच होता, असे काही अभ्यासकांनी मांडले आहे .