एर-इंडिया एक्सप्रेस

विकिपीडिया, मुक्‍त ज्ञानकोशातून

एअर इंडिया एक्सप्रेस भारतातील केरळमधून स्वस्त दराने विमानसेवा देणारी एअर इंडियाला सहाय्यकारी अशी सार्वजनिक क्षेत्रात कार्यरत असणारी पहिली एअरलाईन्स आहे. [१] तिचे मुख्यालय कोची येथे आहे. या एअरलाईन्सकडून मध्य पूर्व आणि द‍‍क्षिण पूर्व आशियामध्ये सेवा दिल्या जात आहेत. एअर इंडिया लि.ला सहाय्यकारी असणाऱ्या एअर इंडिया चार्टर लि. च्या मालकीची आहे. सध्या प्रत्येक आठवडयाला १०० उडडाणे मुख्यत्वेकरुन तामिळनाडूच्या दक्षिण राज्यामधून सुरु आहेत.

इतिहास[संपादन]

मध्यपूर्व आशियामध्ये स्थायिक झालेल्या मल्याळी समाजातील लोकांच्या स्वस्त विमानसेवेच्या सततच्या मागणीमुळे मे २००४ मध्ये या विमानसेवेची स्थापना झाली. २९ एप्रिल २००५ रोजी तिरुवअंनंतपूरम वरुन अबूधाबीपर्यंत पहिले उडडाण या विमानसेवेने घेतले. [२] दि. २२ फेब्रुवारी २००५ रोजी ७३७-८६ क्यू हे बोइंग विमान हे या कंपनीच्या ताफयातील पहिले विमान होते.

संयुक्त व्यवस्था[संपादन]

ह्या एरलाइन्सचे मुंबईमधील नरीमन पॉइंट येथील एअर इंडिया इमारतीमध्ये मुख्यालय आहे. [३] डिसेंबर २०१२ मध्ये एअर इंडिया सदस्य समितीने १ जानेवारी २०१३ पासून कंपनीचे मुख्यालय कोची येथे स्थलांतरीत करण्याचा निर्णय घेतला. [४] केंद्रिय नागरी वाहतूक मंत्री, के. सी. वेणूगोपाल यांनी १ जानेवारी २०१३ पासून टप्य्याटप्य्याने मुख्यालय कोची येथे स्थलांतरीत करत असल्याचे जाहिर केले आहे. [५]या एअरलाईन्सचा अभियांत्रिकी विभाग तिरुवअनंतपूरम येथे स्थलांतरीत झालेला आहे. तिरुवअनंतपूरमच्या आंतरराष्ट्रीय विमानतळावरुन एअर इंडिया चार्टर लि.च्या या एअरलाईन्सच्या बोइंग ७३७-८०० विमानांचे देखभाल, दुरुस्ती व इतर सुविधा ( एमआरओ ) प्राप्त करुन घेण्यापूर्वी महत्वाची असणारी ‘सी’ तपासणी करण्यास परवानगी देण्यात आलेली आहे. सी दर्जाची तपासणी होवू शकणारे त्रिवेंद्रम हे तिसरं शहर आहे. ३००० उडडाणे किंवा १५ महिने यापैकी जे आधी पूर्ण होईल त्या विमानांसाठी सी दर्जाची तपासणी आवश्यक आहे. अभियंते विमानाच्या उडडाणाचे नियंत्रण, विमानातील नादुरुस्त भागांची दुरूस्ती व विमानाच्या अंतर्गत व्यवस्थेची चाचणी इ. बाबी नेमून दिलेल्या मोजमापावर सी दर्जाची तपासणी केली जाते. सुरुवातीच्या काळात त्रिवेंद्रम मध्ये एकाच वेळी २ विमानांना आणि आठवडयात ३ विमानांची संपूर्ण तपासणी या एमआरओ सुविधेमध्ये होते. १६ डिसेंबर २०११ रोजी जवळजवळ ६.०७ हेक्टर मध्ये रु.११० करोडची एमआरओ सुविधा पार पाडली जात होती.

ताफा[संपादन]

एअर इंडिया एक्सप्रेस च्या विमानांचा ताफा खालीलप्रमाणे आहे. (जून २0१३ प्रमाणे)

एअर इंडिया एक्सप्रेस चा ताफा [६]
विमान चालू प्रवासी
(इकॉनॉमी)
शेरा
बोइंग ७३७-८०० २१ १८६ ४ विमाने विकून पुन्हा दीर्घ मुदतीसाठी भाडयाने करारबध्द केली.
एकूण २१
विमानात देण्यात येणारा अल्पोपहार

जानेवारी २०१३ प्रमाणे एअर इंडिया एक्सप्रेस विमानाचे सरासरी वयोमान ५.१ वर्ष इतके आहे.

विमानांतर्गत सेवा[संपादन]

स्वस्त दराने सेवा देण्याऱ्या या विमानामध्ये प्रवाशांना शाकाहारी आणि मांसाहारी अशा दोन्ही प्रकारचे अल्पोपहार पुरविण्यात येते. प्रवाशांसाठी थोडया प्रमाणात मनोरंजनाची सुध्दा सुविधा उपलब्ध करुन दिली जाते.

एअर इंडिया एक्सप्रेस विमान बोइंग ७३७-८०० मंगलोर आंतरराष्ट्रीय विमानतळावर

अपघात आणि दुर्घटना[संपादन]

२२ मे २०१० रोजी एअर इंडिया एक्सप्रेस विमान ८१२ बोइंग ७३७-८०० दुबई-मंगलोर मार्गावर मंगलोर आंतरराष्ट्रीय विमानतळावर उतरताना अपघात होवून विमानातील १६६ जणांपैकी १५२ प्रवासी आणि ६ वैमानिक मृत्यूमूखी पडले होते.[७][८][९][१०][११] २५ मे २०१० रोजी एर इंडिया एक्सप्रेस बोइंग ७३७-८०० दुबई ते पुणे मार्गावर प्रवास करताना सहवैमानिकाने विमानाचाा ताब घेतला असताना अचानक वेगाने ७००० फूट खाली झेपावू लागले. परंतु त्याच वेळी कॉकपिटच्या बाहेर गेलेल्या वैमानिकाने परत कॉकपिटामध्ये येवून विमानाचा ताबा घेतला व पुढचा अनर्थ टाळला होता.[१२][१३][१४]

शेपटीतील कौशल्य[संपादन]

एअर इंडियाचा एक्सप्रेसच्या प्रत्येक विमानाच्या शेपटीवर भारतीय संस्कृती , प्राचीन इतिहास आणि परंपरा यांचा मिलाफ असलेले नक्षीकाम दिसून येते.

संदर्भ व नोंदी[संपादन]

  1. "'एअर इंडिया एक्सप्रेसचे मुख्यालय कोची येथे हलवणार'. ३१ डिसेंबर २०१०", रेडिफ्फ.कॉम, २०१३-०२-०५. (इंग्लिश मजकूर) 
  2. "'ऑन बोर्ड एअर इंडिया एक्स्प्रेस'.", क्लियरट्रिप. (इंग्लिश मजकूर) 
  3. "आमच्याशी संपर्क साधा". एअर इंडिया एक्सप्रेस. मुख्यालय : एअर इंडिया एक्सप्रेस – इंडिया इमारत, नरीमन पॉइंट, मुंबई ४०० ०२१, भारत’. ५ फेब्रुवारी २०१३
  4. "एअर इंडिया एक्सप्रेसचे मुख्यालय कोची येथे स्थलांतर करण्यास मान्यता". टाईम्स ऑफ इंडिया. 14 डिसेंबर २01२. ५ फेब्रुवारी २०१३.
  5. "एअर इंडिया एक्सप्रेसचा मार्ग लवकरच शहरातून सुरु". द हिंदू. ७ जानेवारी २०१३. ५ फेब्रुवारी २०१३ .
  6. एआयएक्स संबंधी"
  7. "'भारतामध्ये जेट कोसळून १५८ मुत्यूमुखी , ८ बचावले'", २०१०-०५-२३. (इंग्लिश मजकूर) 
  8. "'मंगलोर मध्ये जेट विमान अपघातात १५८ मुत्यूमूखी'.", वायर अपडेट/बीएनओ न्यूज., २०१०-०५-२२. (इंग्लिश मजकूर) 
  9. "'भारतामध्ये दुबईमधून निघालेले एर इं‍डियाचे विमान कोसळले'.", एमएसएनबीसी., २०१०-०५-२१. (इंग्लिश मजकूर) 
  10. "'एर इंडिया मध्ये घबराट'.", सीएनएन., २०१०-०५-२२. (इंग्लिश मजकूर) 
  11. "'मंगलोरमध्ये विमान कोसळून १६० जण ठार'.", बीबीसी न्युज., २०१०-०५-२२. (इंग्लिश मजकूर) 
  12. "'अहवाल : सहवैमानिकाची गंभीर चूक'.", सीएनएन., २०१०-११-३०. (इंग्लिश मजकूर) 
  13. "'एर इंडियामधील घाबरलेल्या सहवैमानिकाकडून विमान खोल गर्तेत'.", द वॉल स्ट्रीट जर्नरल., २०१०-११-२८. (इंग्लिश मजकूर) 
  14. "'भित्रट सहवैमानिकामुळे विमानातील भारतीय प्रवासांच्या हवेत गटांगळया'.", एएफपी., २०१०-११-२९. (इंग्लिश मजकूर)