अरेकिबो वेधशाळा

विकिपीडिया, मुक्‍त ज्ञानकोशातून
अरेकिबो रेडियो टेलिस्कोप

अरेकिबो वेधशाळा ही अटलांटिक महासागरातील पोर्तो रिको देशामध्ये अरेकिबो शहराच्या दक्षिणेला बारा किलोमीटर अंतरावर असलेली एक वेधशाळा आहे. अरेकिबो वेधशाळेचे प्रमुख साधन रेडियो दूर्बिण[श १] हे आहे. अमेरिकेचे संरक्षण खाते आणि कॉर्नेल विद्यापीठाच्या संयुक्त प्रकल्पान्वये ही वेधशाळा १ नोव्हेंबर, इ.स. १९६३ रोजी बांधून पूर्ण झाली. हिच्या उभारणीसाठी ८३ लक्ष डॉलर्स खर्च आला होता.

अरेकिबो डिश एन्टेना[संपादन]

अरेकिबो वेधशाळेच्या परिसरातील अनेक टेकड्यांच्या मधल्या खोलगट भागाचा अंतर्गोल[श २] आरशासारखा उपयोग करण्यात आला आहे. प्रत्यक्षात तो आरसा नसून विद्युतचुंबकीय[श ३] संदेशांचे ग्रहण आणि प्रक्षेपण करणारी प्रचंड डिश एन्टेना आहे. ही डिश निरनिराळ्या दिशांना फिरविता येत नाही किंवा तिचा कोनही बदलता येत नाही. अरेकिबो डिश एन्टेनाचा व्यास ३०४ मीटर असून त्याने ८ हेक्टर (२२० एकर) क्षेत्र व्यापलेले आहे. डिशच्या सभोवती परिघाजवळ ११७ मीटर, ७९ मीटर आणि ७९ मीटर उंचीच्या तीन मनोर्यामधून ६५ मीटर असलेला एक त्रिकोणी प्लॅटफॉर्म डिशच्या मधोमध तरंगत ठेवण्यात आला आहे. विद्युतचुंबकीय संदेश डिशवर परावर्तीत होऊन प्लॅटफॉर्मवरील एका विशिष्ट बिंदूत एकत्र होतात. त्या ठिकाणी असलेल्या एका इलेक्ट्रॉनिक उपकरणाच्या सहाय्याने ते ग्रहण केले जातात.

अरेकिबो डिश एन्टेना भूपृष्ठाशी जखडलेली असल्यामुळे केवळ वरून खाली सरळ येणारे संदेश ती ग्रहण करु शकते किंवा केवळ त्याच दिशेत संदेश प्रक्षेपित करता येतात. सुरुवातीच्या काळात ४३ कोटी हर्ट्झ (४३० मेगाहर्ट्झ) कंपनसंख्या असलेल्या रडार ट्रान्समिटरचा उपयोग संदेश प्रक्षेपणासाठी करण्यात आला होता.

परग्रहावरील सजीवसृष्टीसाठी पाठविलेला संदेश[संपादन]

पारिभाषिक शब्दसूची[संपादन]

  1. रेडियो दूर्बिण (इंग्लिश: Radio Telescope - रेडियो टेलिस्कोप) - रेडियो लहरी पकडणारी दूर्बिण
  2. अंतर्गोल किंवा अंतर्वक्र (इंग्लिश: Concave - कॉन्केव्ह)
  3. विद्युतचुंबकीय (इंग्लिश: Electromagnetic - इलेक्ट्रोमॅग्नेटिक)

बाह्य दुवे[संपादन]