अगस्ता

अगस्ता वृक्ष

अगस्ता(किंवा हदगा) (शास्त्रीय नाव: Sesbania Grandiflora, सेस्बानिया ग्रँडिफ्लोरा) हा दक्षिण आशिया व आग्नेय आशियात आढळणारा वृक्ष आहे.

इतर नावे :

• संस्कृत - अगस्त्य, मुनिद्रुम, कुंभयोनि
• मराठी - अगस्ती
• हिंदी भाषा - अगस्ता, बाक, बासना, हतिया
• कानडी - अगासे, केपागसे
• गुजराथी - अगाथियो

वर्णन

ही झाडे सुमारे ८ ते १० मीटर उंच असतात. या झाडास पिवळट पांढऱ्या वा लालसर रंगाची फुले येतात त्यावरून हदग्याच्या दोन उपजाती होतात.. पाने आवळ्याप्रमाणे असतात. हे झाड नाजुक असते व याचे ३ ते ५ वर्षापेक्षा जास्त आयुष्मान असत नाही. यास कोकणात हदगा म्हणतात. फुले-साधारणतः फेब्रुवारीत.

उपयोग

• सर्वसाधारण - पानांची व शेंगांची भाजी खाणे शरीरास हितकारक होते.
• आयुर्वेदानुसार - सर्दी,डोकेदुखी,सुज,वायुविकार,रातांधळे,इत्यादी रोगांवर.
• यापासून बनणाऱ्या औषधी - भस्मास तांबडे रंगविण्यास वापर.

संदर्भ

• वनौषधी गुणादर्श- ले.-(कै.) आयुर्वेदमहोपाध्याय शंकर दाजीशास्त्री पदे
• गांवो में औषधी रत्न-प्रकाशक-कृष्णगोपाल आयुर्वेद भवन,कालडा,(जि.-अजमेर) (हिंदी)
• इंडियन मेडिसिनल प्लांट्स (खंड ४) (इंग्लिश)

बाह्य दुवे

• एफ.ए.ओ. ऑर्ग - अगस्त्याबद्दल माहिती (इंग्लिश मजकूर)